Νέα Ελληνική Γλώσσα 2010 (θέματα και απαντήσεις)


ΚΕΙΜΕΝΟ

Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος, έχοντας επίγνωση των αναγκών και των επιθυμιών του, καλείται να συμβάλει αποφασιστικά στην πορεία της εκπαιδευτικής και επαγγελματικής του κατάρτισης. Σε αυτή την ατομική, και πολλές φορές εξαιρετικά δύσκολη, πορεία κατάκτησης νέων γνώσεων, δεν ενεργεί μόνος του, όπως θα μπορούσαμε να υποθέσουμε με βάση το πρώτο συνθετικό της λέξης αυτο-μόρφωση. Ο άνθρωπος δεν δραστηριοποιείται μέσα σε ένα κοινωνικό κενό, αλλά μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον. Βρίσκεται δηλαδή σε συνεχή επικοινωνία με τους άλλους, σε επαφή και ανταλλαγή με τους επίσημους ή ανεπίσημους εκπαιδευτικούς θεσμούς, με ποικίλους οργανισμούς και κέντρα κατάρτισης, ακόμη και όταν οι νέες τεχνολογίες του επιτρέπουν να μαθαίνει και να εργάζεται σε φυσική απόσταση από τους άλλους.

Με αυτή την έννοια, οι διαδικασίες και οι πρακτικές αυτομόρφωσης στη σημερινή εποχή δεν σημαίνουν την απουσία των άλλων, θεσμών και ατόμων, ούτε την κοινωνική απομόνωση του καθενός ατόμου, αλλά την ενεργητική στάση του, αφού το ίδιο αποφασίζει, άλλοτε αυτοβούλως και άλλοτε κάτω από την πίεση συγκεκριμένων αναγκών, να εκπαιδευθεί. Η ενεργητική στάση συνίσταται στο ότι ο άνθρωπος καλείται να διαμορφώσει μαζί με τους άλλους συμμετέχοντες (οργανισμούς, εκπαιδευτές, εκπαιδευόμενους) το περιεχόμενο, τη διαδικασία και τους τρόπους της εκπαίδευσής του.

Όμως οι πρωταρχικοί παράγοντες που καθιστούν την αυτομόρφωση αναγκαία για τα άτομα των σύγχρονων κοινωνιών είναι οι νέες επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις και οι συνεπακόλουθες μεταμορφώσεις της αγοράς εργασίας. Μία από τις συνέπειες αυτών των αλλαγών είναι ότι πολλά επαγγέλματα χάνουν γρήγορα την αξία και τη χρησιμότητά τους, ενώ οι γνώσεις και οι δεξιότητες που τα άτομα κατέκτησαν στα πρώτα στάδια της ζωής τους καθίστανται ανεπαρκείς για το παρόν και το μέλλον. Η συνολική τεχνολογική αναδιάρθρωση της εργασιακής δραστηριότητας στερεί όλο και περισσότερο στα άτομα τη δυνατότητα να διατηρούν μία και μοναδική επαγγελματική ταυτότητα σε όλη τη διάρκεια της ενεργού ζωής τους. Κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από τις ψυχοκοινωνικές συνέπειες αυτής της κατάστασης για τα άτομα, οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους. Το γεγονός αυτό επιβάλλει στα άτομα να κατακτούν διαρκώς γνώσεις, να ανανεώνουν τις δεξιότητές τους, να αποκτούν γρήγορα νέες ειδικεύσεις, δηλαδή, να εκπαιδεύονται συνεχώς.

Η εκπαίδευση δεν νοείται πια ως η απλή, κανονιστική μετάδοση γνώσεων από τις μεγαλύτερες γενιές στις νεότερες, όπως την όριζε ο E. Durkheim κατά τον 19ο αιώνα. Και τούτο επειδή, τόσο το περιεχόμενο της εκάστοτε εκπαιδευτικής πράξης όσο και ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτήν, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές, τα δύο φύλα και τις διαφορετικές κουλτούρες των ανθρώπων, γεγονός που παρατηρείται σε όλες τις σύγχρονες πρακτικές της καθημερινής ζωής. Η εκπαιδευτική πράξη καθίσταται επομένως μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στο χώρο (το σχολείο) και το χρόνο (περίοδος της νεότητας), αλλά επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και πέραν των σχολικών τειχών.

Αλεξάνδρα Κορωναίου, Εκπαιδεύοντας Εκτός Σχολείου, 2002 (Διασκευή)

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: … οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους …

Μονάδες 12

Β2. α) Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τελευταία παράγραφος του κειμένου; (Η εκπαίδευση δεν νοείται … των σχολικών τειχών) (μονάδες 4)

β) Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου του κειμένου (μονάδες 3)

Μονάδες 7

Β3. α) Να γράψετε ένα α ν τ ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

ατομική, επιτρέπουν, ανεπαρκείς, διαφορετικές, επεκτείνεται. (μονάδες 5)

β) Να γράψετε ένα σ υ ν ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

συνεχή, χρησιμότητα, συνέπειες, δεξιότητες, καθίσταται. (μονάδες 5)

Μονάδες 10

Β4. Να επισημάνετε τρία χαρακτηριστικά γνωρίσματα επιστημονικού λόγου στο κείμενο που σας δίνεται.

Μονάδες 6

Γ1. Σε άρθρο που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να αναφερθείτε στη σημασία της αυτομόρφωσης και να προτείνετε τρόπους πραγμάτωσής της σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. (500-600 λέξεις).

Μονάδες 40

ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)

1. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, εξεταζόμενο μάθημα). Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο.

2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Δεν επιτρέπεται να γράψετε καμιά άλλη σημείωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.

4. Να γράψετε τις απαντήσεις σας μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό ανεξίτηλης μελάνης.

5. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

6. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.

7. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.00 π.μ.

KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. Η συγγραφέας αναφέρεται στην έννοια της αυτομόρφωσης και στην αναγκαιότητά της. Την ορίζει ως εκπαιδευτική διαδικασία με την αυτόβουλη συμμετοχή του ατόμου που επιθυμεί να θωρακιστεί γνωστικά και επαγγελματικά βάσει των αναγκών του. Δε λειτουργεί αυτόνομα, αλλά επικοινωνεί με συμπολίτες, συνεργάζεται με εκπαιδευτικούς φορείς και θεσμούς με τους οποίους συνδιαμορφώνει την εκπαιδευτική τους πορεία, αξιοποιώντας και τις νέες τεχνολογίες.

Η αυτομόρφωση αποτελεί αναγκαιότητα εξαιτίας της τεχνολογικής εξέλιξης και των παρελκομένων συνεπειών στην αγορά εργασίας, αφού η πρότερη γνώση δεν επαρκεί, επαγγελματικά απαξιώνονται και γι’ αυτό η διατήρηση μιας επαγγελματικής ιδιότητας δια βίου είναι αδύνατη. Έτσι, αναγκάζονται τα άτομα να επιμορφώνονται, όχι όμως λαμβάνοντας γνώσεις σε ορισμένο χωροχρόνο και ορισμένη ηλικία, αλλά σε όλη τη ζωή τους.

Β1. Οι ραγδαίες αλλαγές στο χώρο της εκπαίδευσης και της εργασίας επιβάλλουν στους νέους την αλλαγή αρκετών επαγγελμάτων στην έναρξη τουλάχιστον της επαγγελματικής σταδιοδρομίας τους.

Βέβαια, η οριστικοποίηση της επαγγελματικής αποκατάστασης καθυστερεί, προκαλώντας αβεβαιότητα στους νέους.

Το σημαντικό όμως είναι ότι ο νέος βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση, διαθέτοντας ευελιξία και ένα «οπλοστάσιο» γνώσεων. Είναι διαρκώς έτοιμος να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της ζωής, να ασκήσει διαφορετικά επαγγέλματα, ώσπου να επιλέξει αυτό που ανταποκρίνεται σο χαρακτήρα του.

Β2. α) Η τελευταία παράγραφος του κειμένου αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων.

Συγκεκριμένα: Στο απόσπασμα «Η εκπαίδευση δεν νοείται…κατά τον 19ο αιώνα» υπάρχει ορισμός, όπου οριστέα έννοια είναι η εκπαίδευση.

Στη συνέχεια η ανάπτυξη γίνεται με αίτιο – αποτέλεσμα (αιτία: «και τούτο επειδή… της καθημερινής ζωής» και αποτέλεσμα «Η εκπαιδευτική πράξη…των σχολικών τειχών»).

β) Τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου είναι:

Θεματική περίοδος: «Η εκπαίδευση δεν νοείται…κατά τον 19ο αιώνα».

Λεπτομέρειες –Σχόλια: «Και τούτο επειδή…της καθημερινής ζωής»

Περίοδος κατακλείδα: «Η εκπαιδευτική πράξη…των σχολικών τειχών».

Β3. α) ατομική ≠ συλλογική

επιτρέπουν ≠ απαγορεύουν

ανεπαρκείς ≠ ικανοποιητικές

διαφορετικές ≠ ίδιες

επεκτείνεται ≠ περιορίζεται

β) συνεχή = διαρκή

χρησιμότητα = σκοπιμότητα

συνέπειες = αποτελέσματα

δεξιότητες = ικανότητες

καθίσταται = αποτελεί

Β4. Χαρακτηριστικά επιστημονικού λόγου:

1. Επιστημονική ορολογία: αυτομόρφωση, κανονιστική μετάδοση γνώσεων

2. Επίκληση στην αυθεντία: «Η εκπαίδευση δεν νοείται…τον 19ο αιώνα»

3. Επίκληση στη λογική: «Οι νέοι άνθρωποι…εκπαιδεύονται συνεχώς».

Γ. Επικοινωνιακό πλαίσιο: Άρθρο. Επομένως απαιτείται τίτλος.

«Η αναγκαιότητα της αυτομόρφωσης στην εποχή μας.»

Η αυτομόρφωση αποτελεί αναγκαιότητα της εποχής. Όχι γιατί οι υπάρχοντες θεσμοί δεν καλύπτουν τις πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου, αλλά γιατί ο άνθρωπος έχει μπροστά του μια σειρά από δυνατότητες και ευκαιρίες που μπορεί να αξιοποιήσει για να ολοκληρώσει την προσωπικότητά του. Οι τρόποι απόκτησης της αυτομόρφωσης είναι πολλοί, αλλά απαιτούν πρωτίστως την ενεργητική στάση του ατόμου.

Σημασία αυτομόρφωσης

1. Το άτομο βρίσκεται σε συνεχή πνευματική εγρήγορση καθώς έρχεται σε επαφή με εκπαιδευτικούς θεσμούς π.χ. ανοιχτό πανεπιστήμιο και μέσα επικοινωνίας και ενημέρωσης π.χ. διαδίκτυο. Με αυτόν τον τρόπο οξύνει την κριτική του αντίληψη και καταπολεμά την πνευματική μονομέρεια. Δεν καθίσταται έρμαιο των περιστάσεων και αναπτύσσει υπεύθυνη στάση.

2. Ολοκληρώνεται η προσωπικότητα του ατόμου μια και

αναπτύσσει πολύπλευρα τις υπάρχουσες ικανότητές του και

αναδεικνύει τις δεξιότητές του.

3. Αποτελεί παράγοντα στην προσπάθεια του ανθρώπου να κατακτήσει την ευτυχία. Η ευρυμάθεια δίνει νόημα και περιεχόμενο στη ζωή του.

4. Το άτομο ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της εποχής, στις ραγδαίες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Η περαιτέρω εξειδίκευση είναι απαραίτητη πλέον, καθώς η γνώση ανανεώνεται συνεχώς και το άτομο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να γίνει ουραγός των εξελίξεων.

5. Η αυτομόρφωση σε πρακτικό επίπεδο αποτελεί το πλέον σημαντικό όπλο στην φαρέτρα του σύγχρονου επαγγελματία. Είναι επαγγελματικό εφόδιο για την εποχή μας που η επαγγελματική αποκατάσταση είναι δύσκολη. Η περαιτέρω εξειδίκευση ανανεώνει τις δεξιότητες του ατόμου.

Σε πνευματικό και πρακτικό επίπεδο η αυτομόρφωση μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της ζωής. Με την προϋπόθεση, βέβαια, ότι όλα αυτά εφαρμόζονται στην καθημερινή πράξη. Ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τα επιτεύγματα του ανθρώπινου νου – παλαιότερα και σύγχρονα – για να κατακτήσει το αγαθό της αυτομόρφωσης.

Τρόποι πραγμάτωσης της αυτομόρφωσης.

Η γνώση δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στατικά, αλλά ως έννοια συνεχώς ανανεούμενη, χωρίς χρησιμοθηρικό χαρακτήρα, ως παράγοντας σημαντικός στην εξέλιξη της προσωπικότητας του ατόμου και εφόδιο ζωής.

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).

Μονάδες 25

Το κείμενο προσδιορίζει την αυτομόρφωση ως αναγκαία εκπαιδευτική δράση την οποία αναλαμβάνει με ατομική πρωτοβουλία ο σύγχρονος άνθρωπος αξιοποιώντας την κοινωνική αλληλεπίδραση, την παιδεία και την τεχνολογία. Ως διαδικασία προϋποθέτει τη δραστική συμμετοχή του ατόμου στη διαμόρφωση των όρων της εκπαίδευσης. Σήμερα μάλιστα η αναγκαιότητα της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης ενισχύεται από την επιστημονική και τεχνική εξέλιξη και τις ραγδαίες μεταβολές που συντελούνται στις εργασιακές συνθήκες. Η τεχνοκρατική οργάνωση επιβάλλει την αλλαγή δύο ή τριών επαγγελμάτων και επομένως την επιτακτική ανανέωση των ειδικών γνώσεων και ικανοτήτων. Γι’ αυτό πλέον η εκπαίδευση δεν περιορίζεται χρονικά και κοινωνικά στα όρια του παραδοσιακού σχολείου αλλά μετατρέπεται σε δια βίου υποχρέωση.

Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: … οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους …

Μονάδες 12

Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας, οι οικονομικές σκοπιμότητες και οι συνθήκες της παραγωγής αλλάζουν δραματικά τις εργασιακές σταθερές του βιομηχανικού κόσμου. Η μεταβιομηχανική, λοιπόν, εργασία σε συνθήκες αυτοματισμού, γέννησης νέων ειδικοτήτων σε συνδυασμό με την παρούσα ή και μελλοντική οικονομική κρίση θέτουν ως δεδομένο ότι οι νέοι άνθρωποι δε θα έχουν μία σταθερή επαγγελματική πορεία. Η στείρα εξειδίκευση δεν αποτελεί πλέον το αποκλειστικό εφόδιο για την επαγγελματική αποκατάσταση και επιτυχία. Καθώς δεν αρκούν πλέον τα τυπικά προσόντα, η διαρκής μόρφωση και επιμόρφωση κρίνεται απαραίτητη όπως επίσης και η προσαρμοστικότητα, η ευελιξία και το ελεύθερο πνεύμα του εργαζόμενου προκειμένου να ανταποκριθεί στα νέα επαγγελματικά δεδομένα.

Β2. α) Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τελευταία παράγραφος του κειμένου; (Η εκπαίδευση δεν νοείται … των σχολικών τειχών) (μονάδες 4)

β) Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου του κειμένου (μονάδες 3)

Μονάδες 7

β) Η παράγραφος έχει τα εξής δομικά μέρη:

θεματική περίοδος: «Η εκπαίδευση δε νοείται πια….έως…..κατά τον 19ο αι.»

λεπτομέρειες – σχόλια – ανάπτυξη: «Και τούτο…έως….πρακτικές της καθημερινής ζωής»

κατακλείδα: «Η εκπαιδευτική πράξη καθίσταται….έως…..πέραν των σχολικών τειχών»

α) η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση, επιχειρήματα (Και τούτο επειδή, τόσο το περιεχόμενο…)

Β3. α) Να γράψετε ένα α ν τ ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

ατομική, επιτρέπουν, ανεπαρκείς, διαφορετικές, επεκτείνεται. (μονάδες 5)

β) Να γράψετε ένα σ υ ν ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

συνεχή, χρησιμότητα, συνέπειες, δεξιότητες, καθίσταται. (μονάδες 5)

α) ατομική ≠ συλλογική, κοινωνική, ομαδική…

επιτρέπουν ≠ απαγορεύουν, εμποδίζουν, αποτρέπουν, δυσχεραίνουν…

ανεπαρκείς ≠ επαρκείς, ικανές, κατάλληλες, πρόσφορες, αρκετές, πλήρεις…

διαφορετικές ≠ όμοιες, κοινές, παρόμοιες, αντίστοιχες….

επεκτείνεται ≠ περιορίζεται, συρρικνώνεται, περικλείεται….

β) συνεχή = διαρκή, μόνιμη

χρησιμότητα = αξία, ωφέλεια, ωφελιμότητα, προσφορά…

συνέπειες = αποτελέσματα, επιπτώσεις, επιδράσεις, επιρροές….

δεξιότητες = ικανότητες, εφόδια, επιτηδειότητα, δυνατότητες

καθίσταται = γίνεται, εξελίσσεται, αναγορεύεται…

Β4. Να επισημάνετε τρία χαρακτηριστικά γνωρίσματα επιστημονικού λόγου στο κείμενο που σας δίνεται.

Μονάδες 6

Το κείμενο ανήκει στο επιστημονικό γένος χαρακτηριστικό παράδειγμα επιστημονικού κειμένου. Είναι λόγος:

− αντικειμενικός (διότι αναφέρεται σε αντικειμενικά δεδομένα και τεκμήρια γύρω από το κεντρικό θέμα «αναγκαιότητα της αυτομόρφωσης»)

− περιγραφικός (διότι αναλύει και παρουσιάζει το φαινόμενο)

− αποδεικτικός (διότι χρησιμοποιεί λογικά επιχειρήματα, τεκμήρια, επιστημονικές παραπομπές, γενικά αποδεκτές αλήθειες)

− ερμηνευτικός (ερμηνεύει την πραγματικότητα και αιτιολογεί)

− απρόσωπος (το γ΄πρόσωπο)

− ορθολογικός (η χρήση επιστημονικών εννοιών, συλλογισμών και τεκμηρίων)

− κυριολεκτική χρήση της γλώσσας, αναφορική λειτουργία

Γ1. Σε άρθρο που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να αναφερθείτε στη σημασία της αυτομόρφωσης και να προτείνετε τρόπους πραγμάτωσής της σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. (500-600 λέξεις).

Μονάδες 40

«Τα σχολικά θρανία και τα «θρανία της ζωής»

Πρόσφατες μελέτες που αφορούν τις συνθήκες εργασίας στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκαλύπτουν ότι οι εργαζόμενοι θα χρειαστεί τα επόμενα χρόνια να αλλάξουν αρκετές φορές αντικείμενο εργασίας. Η διαπίστωση αυτή ανοίγει εκ νέου το θέμα της επιμόρφωσης, της δια βίου εκπαίδευσης. Άλλωστε σε αυτό συμβάλλει και η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας που μας προϊδεάζει και για όσα θα συμβούν στο μέλλον.

Η αυτομόρφωση, λοιπόν, αν και ως διαδικασία παιδείας εντοπίζεται στο απώτατο παρελθόν, αποκτά σήμερα έναν επιτακτικό χαρακτήρα. Δεν αποκλείεται το κίνητρο της πολυμάθειας και η συνέχιση του γοητευτικού ταξιδιού στα μονοπάτια της γνώσης, πέρα από τα σχολικά θρανία. Σήμερα όμως η συνεχιζόμενη κατάρτιση τείνει να γίνει όρος της επαγγελματικής και κοινωνικής επιβίωσης του ατόμου. Μόνο μέσα από την επιμόρφωση ή τη συνεχή κατάρτιση θα μπορέσει να ανταποκριθεί ο σύγχρονος εργαζόμενος στις μεταβολές που συντελούνται στον εργασιακό τομέα.

Εξάλλου είναι πρόδηλη η πρόοδος στην επιστήμη, επομένως και στις τεχνικές εφαρμογές. Δεν υπάρχει κανείς που φιλοδοξεί να ανταποκρίνεται στον επιστημονικό του τομέα που θα αρνηθεί την υποχρέωση της διαρκούς επιμόρφωσης, της παρακολούθησης των εξελίξεων. Είναι η συνεχιζόμενη εκπαίδευση του επιστήμονα που τον κάνει ικανό να ανταποκρίνεται στα επιστημονικά του καθήκοντα, να αισθάνεται ασφαλής και δημιουργικός αλλά και να εξασφαλίζει την επαγγελματική του προοπτική.

Για όλους –ανεξάρτητα από το επίπεδο κατάρτισης ή την επαγγελματική δραστηριότητα- η «αυτομόρφωση» γίνεται εργαλείο εξέλιξης και ανανέωσης. Προστατεύει από την εξειδίκευση και την τυποποίηση και τροφοδοτεί τη δημιουργικότητα. Έτσι δεν συμπληρώνονται ή ανανεώνονται απλώς τα επαγγελματικά εφόδια αλλά και το ενδιαφέρον για τη δουλειά, το αίσθημα της πληρότητας.

Τέλος, πέρα από τη «χρησιμότητα» της διαρκούς μόρφωσης καλό είναι να θυμόμαστε τη γοητεία που έχει η γνώση. Η διαρκής «μαθητεία» είναι η διατήρηση της πνευματικής και ψυχικής νεότητας, η ενεργός συμμετοχή στη ζωή, η κατανόηση της πολυπλοκότητας των κοινωνικών φαινομένων και της ιστορικής συγκυρίας.

Καθώς το αίτημα της μόρφωσης πραγματώνει στην ουσία το αίτημα της ζωής είναι ποικίλοι οι φορείς που μπορούν να το αναλάβουν. Καταρχάς οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί μηχανισμοί μπορούν και πρέπει – πέρα από την εγκύκλια παιδεία- να ανοίξουν κύκλους και δραστηριότητες επιμόρφωσης. Και αν αυτό συμβαίνει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μπορεί να απλωθεί με αναλογίες και στη δευτεροβάθμια. Δείχνει ιδανική η εικόνα ενός λυκείου που τα απογεύματα διοργανώνει κύκλους «μαθημάτων» που απευθύνονται σε γονείς, παλιούς μαθητές, κατοίκους της γειτονιάς.

Σημαντική είναι η συμβολή των επιστημονικών συλλόγων. Κατ’ αναλογία με τους εκπαιδευτικούς φορείς αναλαμβάνουν την επιμόρφωση των μελών τους. Παράλληλα όμως μπορούν να «ανοίξουν» και να επεκταθούν σε εκλαϊκευτικά σεμινάρια που απευθύνονται στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Αντίστοιχα μπορούν να συμπεριφερθούν και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις αν δημιουργήσουν «σχολεία» επαγγελματικής επιμόρφωσης εξοικειώνουν τους εργαζόμενους με τις νέες τεχνολογίες και τους προστατεύουν από την ανεργία.

Μία τεράστια δυνατότητα αυτομόρφωσης ανοίγουν οι νέες τεχνολογίες και το διαδίκτυο. Ο παγκόσμιος ιστός είναι ένας απέραντος χώρος για την αναζήτηση και αξιοποίηση της γνώσης. Παράλληλα προσφέρει τη δυνατότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και της εξατομίκευσης των διαδικασιών τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη διαδικασία.

Τέλος σημαντική είναι η προσφορά της τέχνης, των χώρων τέχνης, των πολιτιστικών ιδρυμάτων, των μαζικών μέσων ενημέρωσης. Η μόρφωση που προσφέρουν μπορεί να είναι λιγότερο χρηστική αλλά όχι λιγότερο πολύτιμη. Γιατί μπορεί να μην κατοχυρώνουν επαγγελματικές προοπτικές αλλά πλουτίζουν την ψυχή και το νου και κάνουν γοητευτικό και δημιουργικό τον ελεύθερο χρόνο.

Τώρα, λοιπόν, που ετοιμαζόμαστε να εγκαταλείψουμε τις σχολικές αίθουσες και να βγούμε έξω από τα τείχη του σχολείου μας καλό είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι στην ουσία δεν αποχαιρετάμε τα θρανία. Απλώς κλείνει ο κύκλος της σχολικής ζωής και ανοίγει ο απέραντος και ατέλειωτος χώρος της κοινωνικής μας πια μαθητείας.

(σ.σ: οι απαντήσεις είναι ολωσδιόλου ενδεικτικές όπου δίνονται περισσότερες από τις ζητούμενες απαντήσεις είναι για να καλυφθεί η ενδεχόμενη ποικιλία των μαθητικών απαντήσεων. Καλή συνέχεια)

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΚΟΡΥΦΗ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β’

14 ΜΑΪΟΥ 2010

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές. Ειδικότερα, στην παραγωγή λόγου, κάθε άποψη γίνεται αποδεκτή, εφόσον είναι επαρκώς τεκμηριωμένη.

Πλαγιότιτλοι:

1ος Αυτομόρφωση: συνδυασμός ατόμου και κοινωνίας

2ος Συνδιαμόρφωση της εκπαίδευσης

3ος Αναγκαία η επαγγελματική ευελιξία

4ος Η εκπαιδευτική πράξη, διαδικασία διαχρονική και καθολική

Περίληψη

Το κείμενο πραγματεύεται την αυτομόρφωση, η οποία συνδράμει αποφασιστικά στην

εκπαιδευτική και επαγγελματική κατάρτιση του ατόμου. Αρχικά, αφού τονίζεται η

δυσκολία αυτής της διαδικασίας, αναλύεται η σχέση κοινωνικών θεσμών και φορέων

εκπαίδευσης, ατόμου και νέων τεχνολογιών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το γεγονός

αυτό απαιτεί μια διαρκή ζύμωση αυτών των παραγόντων. Οι λόγοι που καθιστούν τη δια

βίου εκπαίδευση επιτακτική είναι η κυριαρχούσα τεχνοκρατία και οι αλλαγές στο

εργασιακό περιβάλλον, που καθιστούν ελλιπείς τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις, ειδικεύσεις

και προσόντα. Με αυτό τον τρόπο, αιτιολογείται η αναγκαιότητα για επαγγελματική

ευελιξία. Κατά συνέπεια, η εκπαιδευτική αντίληψη συνιστά μια διαδικασία διαχρονική

και καθολική.

Β.1 Σήμερα, οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών να αλλάξουν δύο ή τρία

επαγγέλματα στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία. Αυτό συμβαίνει, λόγω της ραγδαίας

επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης, που δημιουργεί συνεχώς αυξημένες ανάγκες

στην αγορά εργασίας. Παρατηρούμε, δηλαδή, ότι πολλά από τα ήδη υπάρχοντα

επαγγέλματα χάνουν τη χρησιμότητά τους, και έτσι τα άτομα αναγκάζονται να αλλάξουν

επάγγελμα, κάτι που τους υποχρεώνει να ανανεώνουν διαρκώς τις γνώσεις και τις

δεξιότητες τους. Επομένως, είναι αδύνατο να διατηρήσει κάποιος μία και μοναδική

επαγγελματική ταυτότητα στη ζωή του.

B2 α) Η τελευταία παράγραφος του κειμένου αναπτύσσεται με αιτιολόγηση, καθώς

αιτιολογείται (και τούτο επειδή…) γιατί η εκπαίδευση έχει αλλάξει μορφή.

Β2 β) Η δομή της τελευταίας παραγράφου είναι η εξής:

Θεματική περίοδος: «Η εκπαίδευση δεν νοείται … τον 19 αιώνα». Σε αυτή την περίοδο

εισάγεται το θέμα της παραγράφου.

Λεπτομέρειες – Σχόλια: «Και τούτο επειδή … της καθημερινής ζωής». Εδώ η συγγραφέας

παραθέτει αναλυτικά όλα αυτά τα στοιχεία που στηρίζουν τη θέση της».

Κατακλείδα: «Η εκπαιδευτική πράξη …των σχολικών τειχών». Στην περίοδο αυτή

συνοψίζει και οδηγείται σε ένα συμπέρασμα (επομένως).

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΚΟΡΥΦΗ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΗ

Β3 α) ατομική: συλλογική, ομαδική

επιτρέπουν: εμποδίζουν, παρακωλύουν

ανεπαρκείς: επαρκείς

διαφορετικές: ίδιες

επεκτείνεται: περιορίζεται

Β3 β) συνεχή: αέναη, διαρκή

χρησιμότητα: ωφέλεια, λυσιτέλεια

συνέπειες: αποτελέσματα

δεξιότητες: ικανότητες

καθίσταται: γίνεται

Β4) Ο επιστημονικός λόγος χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα στοιχεία που πιστοποιούν

το είδος του. Ο επιστημονικός οφείλει να είναι περιγραφικός, ερμηνευτικός,

αποδεικτικός, απρόσωπος και αντικειμενικός.

Πιο συγκεκριμένα, στην πρώτη παράγραφο του κειμένου ο λόγος είναι περιγραφικός

(«Με το όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε …»).

Στη δεύτερη παράγραφο η συγγραφέας ερμηνεύει την ενεργητική στάση του ανθρώπου

για τη διαμόρφωση του περιεχομένου της διαδικασίας και τους τρόπους της εκπαίδευσής

του.

Στην τελευταία παράγραφο αποδεικνύει ότι η εκπαιδευτική πράξη «δεν περιορίζεται στο

χώρο και το χρόνο, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου».

Επιπλέον, κυριαρχεί ο απρόσωπος και αντικειμενικός λόγος, καθώς χρησιμοποιείται γ΄

ενικό και πληθυντικό πρόσωπο σε ολόκληρο το κείμενο, ενώ επικρατεί η λογική χρήση

της γλώσσας και όχι η συγκινησιακή («Με αυτή την έννοια…να εκπαιδευθεί»).

Γ.

Επικοινωνιακό πλαίσιο: Άρθρο σε σχολική εφημερίδα Ύφος: σοβαρό αλλά και οικείο, γλώσσα αναφορική. Ρηματικά πρόσωπα: α΄ ενικό – πληθυντικό, γ΄ενικό – πληθυντικό.

Τίτλος: «ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΖΩΗ»

«Η ΓΝΩΣΗ ΤΩΡΑ ΞΕΚΙΝΑ»

Πρόλογος: Με αφορμή την τελετή αποφοίτησης που θα διοργανωθεί στη σχολική μονάδα μετά το τέλος των απολυτήριων εξετάσεων, ο αρθρογράφος προβληματίζεται για το αν η εκπαιδευτική διαδικασία σταματάει στο Λύκειο ή χρειάζεται να συνεχισθεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής του.

(Εναλλακτικά): Ο άνθρωπος, ως πολυσύνθετο ον (κοινωνικο-πολιτικό), έχει την ανάγκη να ενταχθεί ομαλά μέσα στο κοινωνικό σύνολο, για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις πολυειδείς ανάγκες. Αυτό μπορεί να το πετύχει με την αυτομόρφωσή του.

Κύριο μέρος:

Σύντομος ορισμός της έννοιας αυτομόρφωσης.

Α΄ ερώτημα: Η σημασία της αυτομόρφωσης.

Η σημασία της αυτομόρφωσης αναδεικνύεται μέσα από την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ζωής:

• Επαγγελματικές ανάγκες, που απαιτούν διαρκή επιμόρφωση.

• Χρήση νέων τεχνολογιών.

• Κοινωνικές πολιτικές, οικονομικές συνθήκες (φαινόμενα ρατσισμού, αποχή από τις δημοκρατικές διαδικασίες, δυσμενείς οικονομικές συγκυρίες που προκαλούν βιοτικά προβλήματα, μόλυνση του φυσικού περιβάλλοντος, και υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής.

• Ανάπτυξη των Μ.Μ.Ε. και του >ιαδικτύου, που απαιτεί οξυμένη κριτική ικανότητα, για να αντιμετωπιστεί ο καθημερινός καταιγισμός πληροφοριών.

Β΄ ερώτημα: Τρόποι πραγμάτωσής της σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου.

Στόχος: Μελέτη Γλώσσας, Ιστορίας, Πολιτισμού – Τεχνών (Λογοτεχνίας, Θεάτρου, Κινηματογράφου), Επιστημονικής και Τεχνολογικής γνώσης και, γενικότερα, των πνευματικών επιτευγμάτων του ανθρώπου.

Μέσα:

• Οικογένεια, ως πρωτογενής φορέας κοινωνικοποίησης: συζητήσεις ποικίλου

περιεχομένου με τα άλλα μέλη της οικογένειας.

• Θεσμοθετημένη από το Κράτος >ια βίου Εκπαίδευση, Ανοικτό Πανεπιστήμιο,

επιμορφωτικά σεμινάρια, προγράμματα μαθητείας του Ο.Α.Ε.>., προώθηση του

θεσμού των πολύ-πολιτισμικών σχολείων, κέντρα εκμάθησης της ελληνικής

γλώσσας.

• Ορθολογική χρήση >ιαδικτύου, πληροφόρηση από τα Μ.Μ.Ε. (ανάγνωση

εφημερίδων και περιοδικών, παρακολούθηση ντοκιμαντέρ πολύ-πολιτισμικού και

επιστημονικού περιεχομένου, συζητήσεις πολιτικού, επιστημονικού, κοινωνικού,

εθνικού, ψυχολογικού ενδιαφέροντος).

• Επισκέψεις σε μουσεία – εκθέσεις βιβλίου, ζωγραφικής.

• Ταξίδια στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, επαφή με τη φύση – αγροτουρισμός,

προγράμματα κοινωνικού τουρισμού.

• Συμμετοχή σε πολιτιστικούς, λαογραφικούς, επιστημονικούς συλλόγους.

Επίλογος: Από τα παραπάνω, λοιπόν, κρίνεται απαραίτητη η αυτομόρφωση του

ανθρώπου ως το μόνο αποτελεσματικό εφόδιο για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι

άνθρωποι και ειδικότερα οι νέοι, για να βαδίσουν στο δρόμο της επιτυχίας, στην

προέκταση της οποίας βρίσκεται η ευτυχία.

(Εναλλακτικά): Ευχή στους συμμαθητές για επιτυχία στις εξετάσεις και επισήμανση ότι

αυτές αποτελούν αφετηρία και όχι τερματισμό της προσπάθειας για να κατακτήσει ο νέος

τη γνώση.

…………………………………………………………………………………………………………………

2009

Αυτά είναι τα σημερινά θέματα για το μάθημα της Γλώσσας στην έναρξη των Πανελληνίων 2009.
Παρακάτω παρατίθενται όπως δόθηκαν από τα φροντιστήρια Μπαχαράκη της Θεσ/νίκης.

Καλά αποτελέσματα μάγκες 8)

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔ ΕΙΑΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β’
15 ΜΑΪΟΥ 2009
ΚΕΙΜΕΝΟ

Η μεγαλύτερη αρετή του βιβλίου είναι ότι σου προτείνει έναν πόλεμο έντιμο:

Διαλέγεις τα βιβλία που θέλεις˙ μόνα τους εκείνα, όταν διαθέτεις ηθική υγεία, σε
παρακινούν, κι’ άθελά τους ακόμα, να διαβάσεις άλλα, αντίθετα, για να μορφώσεις
γνώμη, να συγκρίνεις, να διαφωτιστείς, να επιβεβαιώσεις την προσωπική σου
αυτοτέλεια, να μη γίνεις ετερόφωτος, ετεροκίνητος. Έτσι, με το ένα βιβλίο ν’
ανασκευάζει ή να πολεμάει τ’ άλλο, όλα μαζί σε γυμνάζουν στη διαδικασία του
διαλόγου, όπου κανένας δεν ρητορεύει από «θέσεως ισχύος», γιατί εδώ την αυθεντία,
όταν κι’ όπου υπάρχει, με τρόπο πάντως ελέγξιμο, δεν την περιφρουρεί καμμιά
αστυνομική δύναμη. Δικαίωμά σου να κρίνεις και τους μέγιστους, υπό προσωπική
σου ευθύνη. Μ’ αυτή την έννοια και μόνο — δηλαδή με την υψηλότερη — μπορεί
κανένας να μιλάει, όπως συνηθίζεται, για «δημοκρατία των Γραμμάτων». Δεν είναι
καθεστώς ακέφαλο: οι άριστοι διαλάμπουν, και σε κλίμακα διεθνή. Αλλά δεν σε
υποχρεώνει, δηλαδή δεν σε υποτάσσει, κανένας τους .
Η αρετή τούτη γίνεται εντονότερα αισθητή σε καιρούς πολιτικά σκοτεινούς ή
ισκιωμένους, όταν τα μαζικά μέσα επικοινωνίας μπαίνουν αυθωρεί στην υπηρεσία
του σατραπισμού. Το βιβλίο τότε, ως ελεύθερη έκφραση ιδεών, ή απαγορεύεται —
κι αυτό γίνεται τότε πανηγυρική εκδήλωση αδυναμίας των κρατούντων — ή απομένει
μόνο του να διασώζει την αξιοπρέπεια των συνειδήσεων. Τα μέσα μαζικής
επικοινωνίας τού στήνουν πολιορκία στενή, για να το παραμερίσουν, να το
υποκαταστήσουν. Όταν το πετυχαίνουν, αυτό πληρώνεται πανάκριβα από τον
άνθρωπο, με αντίτιμο το αυτεξούσιό του. Δοκιμάστε όμως να χρησιμοποιήσετε το
βιβλίο ως μέσο προπαγάνδας: Αναδίνει αμέσως μιαν αποφορά σ’ ακτίνα μακρύτατη,
ειδοποιεί. Είναι, θα έλεγε κανένας, μαγική, ακατάλυτη, η ζώνη που περιβάλλει την
αγνότητα του βιβλίου.
Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε πως ο πολιτισμός μας έχει παρεκκλίνει, αν
δεν έχει πάρει ολότελα στραβό δρόμο κάτω από την επίδραση σκοτεινών
εκμεταλλευτών. Μόνη ελπίδα να διορθωθεί η πορεία του, όσο θα είναι ακόμα καιρός,
το βιβλίο. Ο Βολταίρος είχε πει κάποτε πως τον κόσμο τον κυβερνάνε τα βιβλία.
Σήμερα πρέπει ένας άλλος λόγος, ακόμα πιο κρίσιμος, να ειπωθεί: Πως ο κόσμος, αν
σωθεί, θα το χρωστάει στο βιβλίο. Γιατί αυτό το γκόλφι4 της ανθρωπιάς έχει τη
δύναμη να ξορκίζει τα δαιμόνια, να εξυγιαίνει την ατμόσφαιρα, να οπλίζει τη
λυτρωτική φαντασία, να ξυπνάει την αυτογνωσία, ν’ ανάβει το μάτι, να στυλώνει το
φρόνημα, να ψυχώνει το χέρι. Η μάχη του ανθρώπου δεν θα χαθεί ενόσω θα υπάρχει
καταφυγή του Λόγου, το βιβλίο.
Άγγελου Τερζάκη , Ταραγμένες Ψυχές, Οι Εκδόσεις των Φίλων ,
Αθήνα 1993, σσ . 155-156

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ


Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (90-
110 λέξεις). Μονάδες 25
Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του
παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου
: …με το ένα βιβλίο ν’ ανασκευάζει ή να πολεμάει τ’ άλλο, όλα μαζί σε
γυμνάζουν στη διαδικασία του διαλόγου …
Μονάδες 11
Β2. α) Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως τρόπο πειθούς και την επίκληση στην
αυθεντία. Να εντοπίσετε το συγκεκριμένο τρόπο πειθούς στο κείμενο και να
αιτιολογήσετε τη χρήση του.
Μονάδες 4

β) Να βρείτε τέσσερα παραδείγματα μεταφορικής χρήσης του λόγου μέσα από
το κείμενο που σας δόθηκε.
Μονάδες 4
Β3. α) Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: ετερόφωτος, ελέγξιμος, ευθύνη, ελεύθερη, αδυναμία.
Μονάδες 5
β) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: αρετή, γνώμη, ισχύς, περιφρουρώ, φρόνημα.
Μονάδες 5
Β4. Να αναγνωριστεί το είδος της σύνταξης (ενεργητικής ή παθητικής) στις
παρακάτω προτάσεις και να μετατραπεί η καθεμιά σύνταξη στην αντίθετή της:

α) «…γιατί εδώ την αυθεντία, όταν κι’ όπου υπάρχει, με τρόπο πάντως ελέγξιμο,
δεν την περιφρουρεί καμιά αστυνομική δύναμη.»
β) «Η μάχη του ανθρώπου δεν θα χαθεί ενόσω θα υπάρχει καταφυγή του Λόγου,
το βιβλίο». Μονάδες 6
Γ. Συχνά παρατηρείται πολλοί μαθητές να καταστρέφουν τα σχολικά τους βιβλία
στα προαύλια των σχολείων κατά το τέλος του σχολικού έτους. Σε άρθρο που θα
δημοσιευθεί στη σχολική σας εφημερίδα να αιτιολογήσετε το παραπάνω
φαινόμενο και να αναφερθείτε στους τρόπους που θα συμβάλουν στην αρμονική
συνύπαρξη του βιβλίου με τα ηλεκτρονικά μέσα πληροφόρησης και γνώσης

(500-600 λέξεις). Μονάδες 40

    ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
    ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β’
    15 ΜΑΪΟΥ 2009
    ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Πλαγιότιτλοι
1η παράγραφος:
Η κυρίαρχη προσφορά του βιβλίου: ο διάλογος

2η παράγραφος:
Το βιβλίο φάρος ελευθερίας στον πολιτικό σκοταδισμό

3η παράγραφος:
Το βιβλίο ελπίδα πολιτιστικής ανάτασης

Περίληψη

    Το κείμενο αναφέρεται στην προσφορά του βιβλίου. Αρχικά, τονίζεται ως
    σημαντικότερη αρετή του ότι θωρακίζει ηθικά την προσωπικότητα και καλλιεργεί το
    διάλογο, αναιρώντας την αυθεντία και προωθώντας την κριτική ικανότητα, με
    αποτέλεσμα τη διασφάλιση της δημοκρατίας του Πνεύματος. Κυρίως σε δύσκολες
    πολιτικά εποχές, όταν τα μέσα λειτουργούν αυταρχικά και υπονομεύουν το ρόλο του,
    το βιβλίο περιφρουρεί την ελευθερία των ιδεών και τη συνειδησιακή αξιοπρέπεια,
    λειτουργώντας προειδοποιητικά σε κάθε προσπάθεια περιθωριοποίησής του. Για το
    λόγο αυτό, είναι η μόνη ελπίδα διάσωσης του πολιτισμού από την ιδιοτέλεια, γεγονός
    που επιβεβαιώνει και ο Βολταίρος. Τέλος, εξαίρεται η προσφορά του βιβλίου, καθώς
    διανθίζει την ανθρώπινη προσωπικότητα με ψυχικές και πνευματικές αρετές.Β1. Το βιβλίο ήταν ανέκαθεν ένας προνομιακός χώρος έκφρασης και αντιπαράθεσης
    ιδεών, απόψεων και θεωριών. Η προσέγγισή του οξύνει τις πνευματικές δυνάμεις του
    ανθρώπου και αναπτύσσει την ικανότητά του για τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία,
    στοιχεία που συνιστούν το θεμέλιο λίθο ενός εποικοδομητικού διαλόγου. Η
    δυνατότητα για πολυπρισματική θέαση της πραγματικότητας που προσφέρει λόγω
    των διαφορετικών, ακόμη και αντίθετων οπτικών των συγγραφέων επιτρέπει στο
    άτομο να αποδεσμευτεί από προκαταλήψεις, δογματισμούς και κάθε φραγμό στην
    επικοινωνία του με τους γύρω του. Συνεπώς, το βιβλίο παρέχοντας γνώσεις,
    καλλιεργώντας την κρίση και οξύνοντας τη σκέψη του αναγνώστη, προάγει το
    διάλογο ως αναπόσπαστο στοιχείο του ανθρώπινου πολιτισμού.

    αΒ)2. Επίκληση στην αυθεντία συναντάμε στη φράση:
    «Ο Βολταίρος είχε πει κάποτε πως τον κόσμο τον κυβερνάνε τα βιβλία».
    Με το συγκεκριμένο τρόπο πειθούς τα λεγόμενα του συγγραφέα αποκτούν κύρος και
    εγκυρότητα. ενδυναμώνεται η ισχύς της θέσης του ότι μοναδική ελπίδα βελτίωσης της
    πορείας του πολιτισμού είναι το βιβλίο. Ο Τερζάκης, λοιπόν, αξιοποιώντας τη ρήση
    του Βολταίρου καταδεικνύει ως πάγια και καθολική αξία το βιβλίο.

    β) Ενδεικτικά παραδείγματα μεταφορικής χρήσης του λόγου από το σύνολο του
    κειμένου αποτελούν τα εξής:

    «σου προτείνει έναν πόλεμο έντιμο»
    «να μη γίνεις ετερόφωτος»
    «όλα μαζί σε γυμνάζουν στη διαδικασία του διαλόγου»
    «Δεν είναι καθεστώς ακέφαλο»
    «σε καιρούς πολιτικά σκοτεινούς ή ισκιωμένους»
    «Γιατί αυτό το γκόλφι της ανθρωπιάς έχει τη δύναμη να ξορκίζει τα δαιμόνια».

    Β3.
    α) ετερόφωτος ≠ αυτόφωτος
    ελέγξιμος ≠ ανεξέλεγκτος, αυθαίρετος
    ευθύνη ≠ δικαίωμα, ανευθυνότητα
    ελεύθερη ≠ ανελεύθερη, δεσμευμένη
    αδυναμία ≠ ισχύς, δύναμη

    β) αρετή = προτέρημα, αξία
    γνώμη = άποψη, κρίση
    ισχύς = δύναμη
    περιφρουρώ = προασπίζω
    φρόνημα = ηθικό, ιδεολογία

    Β4.
    α) Πρόκειται για ενεργητική σύνταξη. Η πρόταση σε παθητική σύνταξη θα έχει την
    ακόλουθη μορφή:
    «… γιατί εδώ η αυθεντία, όταν κι’ όπου υπάρχει, με τρόπο πάντως ελέγξιμο, δεν
    περιφρουρείται από καμιά αστυνομική δύναμη».

    β) Πρόκειται για παθητική σύνταξη. Η πρόταση σε ενεργητική σύνταξη θα έχει την
    ακόλουθη μορφή:
    «Ο άνθρωπος δε θα χάσει τη μάχη, ενόσω θα υπάρχει καταφυγή του Λόγου, το βιβλίο».

    Γ.
    Ανάλυση του θέματος:

    Δ εδομένο: Καταστροφή βιβλίων μετά το τέλος του σχολικού έτους.
    Επικοινωνιακό πλαίσιο: Άρθρο
    • Τίτλος
    • Ύφος: οικείο, φιλικό, σοβαρό, διδακτικό.
    • Ρηματικά πρόσωπα: α΄ πληθυντικό. γ΄ ενικό και πληθυντικό.
    • Τρόποι πειθούς: επίκληση στη λογική.
    • Γλώσσα: αναφορική, λογική και ίσως διανθισμένη με νεανικές εκφράσεις.

    Ζητούμενα:
    α) Ποιοι λόγοι ευθύνονται για την καταστροφή του σχολικού βιβλίου.
    β) Ισόρροπη χρήση βιβλίου και ηλεκτρονικών μέσων πληροφόρησης και γνώσης.
    Τίτλος:
    «Η ΑΠΑΞΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ»
    εναλλακτικά
    «Η ΥΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ»
    εναλλακτικά
    «ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΝΑΖΙ;»
    εναλλακτικά
    «ΠΟΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΘΑ ΚΑΨΕΤΕ ΦΕΤΟΣ;»
    Πρόλογος:
    Περιγραφή, ανάδειξη μιας παγιωμένης πρακτικής στο τέλος του σχολικού έτους, της
    καταστροφής με ποικίλους τρόπους των σχολικών βιβλίων. Επισημαίνουμε πως η
    καταστροφή δεν περιορίζεται μόνο στο κάψιμο αλλά και στο σχίσιμο, το γράψιμο και
    την αφαίρεση σελίδων εκτός της διδακτέας ύλης. Μπορεί να τονιστεί, επίσης, πως η
    πρακτική του καψίματος των βιβλίων ήταν σύνηθες φαινόμενο στα ολοκληρωτικά –
    αυταρχικά καθεστώτα, άρα δε συνάδει με το δημοκρατικό ήθος.

Α΄ ερώτημα
(Αιτίες που ευθύνονται για την καταστροφή των βιβλίων.)
• Ο μαθητής αισθάνεται καταπιεσμένος από τους παράγοντες της Εκπαίδευσης
(γονείς, καθηγητές, σχολικό περιβάλλον, εξεταστικό σύστημα) και πιστεύει ότι
έτσι εκτονώνεται ψυχικά και εκδικείται, κατά τη γνώμη του, ολόκληρο το
εκπαιδευτικό σύστημα.
• Αμφισβητεί το εκπαιδευτικό σύστημα και τις επαγγελματικές προοπτικές που του
παρέχει, βιώνει την αγωνία για το μέλλον, καθώς η περίοδος της ξέγνοιαστης
ζωής ολοκληρώθηκε.
• Ο μαθητής μαζοποιείται, ακολουθεί το συρμό και το «έθιμο» καταστροφής των
βιβλίων. Ακόμη και αν διαφωνεί με τα τεκταινόμενα, αναγκάζεται να συρθεί σε
ενέργειες και πράξεις που δεν τον εκφράζουν από φόβο μήπως αποκλεισθεί από
τον περίγυρό του. Από την άλλη, πολλοί μαθητές επιδεικνύουν μία κακώς
νοούμενη «λεβεντιά», προσπαθώντας να ξεχωρίσουν από τους συμμαθητές τους.
Τέλος, άλλοι μαθητές, καλυπτόμενοι από την ανωνυμία του συνόλου,
καταστρέφουν τα βιβλία, γνωρίζοντας ότι δε θα υποστούν συνέπειες.
• Έλλειψη ηθικών αξιών και αρχών. Η οικογένεια και το σχολείο δείχνουν
ολιγωρία όσον αφορά τη στάση των μαθητών απέναντι στο βιβλίο και ευρύτερα
στη δημόσια περιουσία. Αδιαφορούν για την ηθικοπλαστική καλλιέργεια των
νέων. Οι μαθητές δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν τη δωρεά της δωρεάν
παιδείας, ασεβούν κατάφωρα στο βιβλίο, που η Πολιτεία τούς παρέχει απλόχερα.
• Κακογραμμένα βιβλία, με πλήθος ανορθογραφίες και ασυνταξίες, που
καταβασανίζουν τους μαθητές και τους οδηγούν σε αυτήν την παραβατική
συμπεριφορά και στάση. Το περιεχόμενο πολλών βιβλίων είναι επιστημονικά
παρωχημένο και γι’ αυτό το λόγο απορρίπτεται από πολλούς μαθητές. Η ευτελής ποιότητα του χαρτιού σε συνδυασμό με την έλλειψη παραστάσεων σχετικών με το
περιεχόμενό τους συντελούν στη γενικότερη απαξίωση του σχολικού βιβλίου.
• Το σχολικό βιβλίο απαξιώνεται λόγω της κυριαρχίας των ηλεκτρονικών μέσων
πληροφόρησης και γνώσης. Η εύκολη και ευχάριστη πρόσβαση στην τηλεόραση,
στο ραδιόφωνο και, κυρίως τα τελευταία χρόνια, στο Cιαδίκτυο, με τον τεράστιο
όγκο πληροφοριών που διαρκώς ανανεώνεται και εμπλουτίζεται, απομακρύνουν
τους μαθητές από τα συμβατικά μέσα μετάδοσης της γνώσης.

Μετάβαση: Επειδή ακριβώς παρατηρείται αυτή η κυριαρχία των ηλεκτρονικών
μέσων πληροφόρησης και γνώσης, και το βιβλίο απαξιώνεται διαρκώς, επιβάλλεται
η αρμονική συνύπαρξή τους.

Β΄ ερώτημα
(Τρόποι που θα συμβάλλουν στην αρμονική συνύπαρξη του βιβλίου και των
ηλεκτρονικών μέσων πληροφόρησης και γνώσης).
• Παιδεία – αγωγή: Η οικογένεια, το σχολείο αλλά και οι πνευματικοί άνθρωποι
οφείλουν να καλλιεργήσουν στους μαθητές τις ηθικές αρχές και αξίες που θα
οδηγήσουν στο σεβασμό ενός πνευματικού και πολιτιστικού αγαθού.
Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να οξύνουν την κριτική ικανότητα των μαθητών,
ώστε αυτοί να είναι σε θέση να αξιολογήσουν και να αποτιμήσουν τόσο την
προσφορά του βιβλίου όσο και των ηλεκτρονικών μέσων πληροφόρησης και
γνώσης, τοποθετώντάς τα στην ίδια αξιολογική κλίμακα.
• Τα Μ.Μ.Ε., απεκδυόμενα του διασκεδαστικού τους και του ψυχοκτόνου ρόλου
τους, επιβάλλεται να αρθούν στο ύψος της κοινωνικής και εκπαιδευτικής
διαπαιδαγώγησης των μαθητών. Τέλος, το Cιαδίκτυο είναι σε θέση να προβάλλει
το βιβλίο, γενικότερα, ενημερώνοντας τους χρήστες του για νέες εκδόσεις αλλά
και δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αγοράσουν βιβλία νέων ή δυσεύρετων
εκδόσεων μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου, συμβάλλοντας έτσι στη αρμονική
συνύπαρξή τους.
Επίλογος: Προτροπή στους συμμαθητές μας να αναγνωρίσουν την προσφορά του
βιβλίου και να το τοποθετήσουν σε ίση μοίρα με τα ηλεκτρονικά μέσα πληροφόρησης
και γνώσης. Έκκληση στους συμμαθητές να σεβαστούν τα βιβλία του σχολείου και ή
να τα επιστρέψουν σε καλή κατάσταση στη σχολική μονάδα ή, τουλάχιστον, να τα
στείλουν για ανακύκλωση με πρωτοβουλία του δεκαπενταμελούς συμβουλίου.

Advertisements

4 Σχόλια so far »

  1. 1

    Λιζέττα Ζαίμη said,

    Πολύ προσεγμένη και συστηματική ανάλυση. Συγχαρητήρια.

  2. 2

    blogo said,

    ΜΠΛΟΓΚΟΚΟΥΙΖ

    Ποιος γνωστος ηθοποιος απο τη δημοφιλη σειρα του mega «Πολυκατοικια» εχει δικο του προσωπικο blog;

    http://blogo-sphera.blogspot.com/2009/05/blog-post_16.html

  3. 3

    spiros121 said,

    εντελώς εκτός θέματος η προσέγγιση στο Β’ σκέλος. ζητάει αρμονική συνύπαρξη παραδοσιακού βιβλίου και τεχνολογίας. δεν πρέπει να επιμείνουμε σε παράγοντες που θα αναβαθμίσουν το κύρος κ τον σεβασμό του παραδοσιακού βιβλίου…

  4. 4

    Flower of Life said,

    Τι να πεις «Έντιμο πόλεμο» εγώ λέω να κόψουμε τους πολέμους γιατί δεν υπάρχουν εχθροί …
    Το κείμενο μου θυμίζει το μένος που έχουν οι άνθρωποι που γράφουν και πωλούν βιβλία εναντίων οποιοδήποτε αλλού μέσου . Και κλασσικά οι παλαιολιθικοί φιλόλογοι έχουν μείνει ακόμα εκεί ! Πόσες εξετάσεις θα χρειαστεί να δώσω για να σας αποδείξω ότι είμαι άνθρωπος και έχω αξία ;


Comment RSS · TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

All you need is love

love love love

Shush your Mouth's Blog

This is my truth, now show me yours

Stefanos Skarmintzos

Ψήγματα Ιστοριας Bits of History

jgalanis

Just another WordPress.com site

HELLYWOOD

by MiltosTr

White Shadows

Antithesis

tolmima

"Οι καιροί ου μενετοί" Θουκυδίδης

Oxtapus *blueAction

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ,ΧΩΡΙΣ ΦΟΒΟ ΚΑΙ ΠΑΘΟΣ

Sotiris Lochaitis's Blog

κρίνω μόνο αυτούς που μου δίνουν το δικαίωμα

Αρέσει σε %d bloggers: