Tέχνη για το Διάστημα


Αυτό δεν είναι έρευνα, ούτε άρθρο, ούτε τίποτα τέτοιο… απλά διάβασα, συγκέντρωσα, έγραψα, βρήκα και απλά παραθέτω… Πριν από εκατομμύρια χρόνια ένας πίθηκος άρχισε να συμπεριφέρεται διαφορετικά από την υπόλοιπη αγέλη έκανε κάτι που ποτέ κανένας πίθηκος δεν είχε κάνει ως τότε. Σηκώθηκε στα δύο πόδια και κοίταξε μακριά. Πιο μακριά από όσο είχε δει ποτέ. Τότε μπορώντας πια να δει τον κίνδυνο από μακριά ξεκίνησε ένα ταξίδι που έμελε να αλλάξει την ιστορία του πλανήτη.

Ένα ταξίδι … στο άγνωστο.


Από τότε πέρασαν εκατομμύρια χρόνια και παρόλο που ο πίθηκος έχει αλλάξει πολύ, ο τρόπος που ζει, συμπεριφέρεται μεγαλώνει, τα μέσα που χρησιμοποιεί, το ταξίδι προς το άγνωστο δεν σταμάτησε ποτέ. Ένα ταξίδι να ανακαλύψει τι υπάρχει πέρα από αυτά που έβλεπε, πέρα από αυτά που ένιωθε, πέρα από αυτά που μέχρι εκείνο το πρώτο βήμα, μπορούσε να φτάσει. Το ταξίδι προς το άγνωστο είναι πάντα στόχος, σκοπός και τρόπος ολοκλήρωσης του, ένας μυστικιστικός προορισμός και μια ανεξήγητη ανάγκη. Εμπνεύστηκε την φιλοσοφία για να ανακαλύψει το μεγάλο άγνωστο τον εαυτό του. Την παρατήρηση και μέσω αυτής τις επιστήμες για να εξηγήσει τον τρόπο που λειτουργεί η φύση. Και προσπάθησε μέσα από την παρατήρηση, την φιλοσοφία, την επιστήμη και όλα όσα ανακάλυψε να βρει ποιος ήταν ο δημιουργός του, την μία, ή τις περισσότερες αρχές, που ελέγχουν την ζωή του.

Από πολύ νωρίς, άρχισε να παρατηρεί τα άστρα, αυτά τα φωτεινά στίγματα που έβλεπε στον νυχτερινό ουρανό προσπαθώντας να τα εξηγήσει, να τα περιγράψει και να τα αποκωδικοποιήσει. Μέσα στο απέραντο ταξίδι του ανθρώπου προς την κατάκτηση του αγνώστου, πολύ λίγες φορές μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι τα κατάφερε. Το άγνωστο μοιάζει να είναι ατελείωτο και όσο γνωρίζουμε κομμάτια του, τότε νέες απορίες, νέα άγνωστα μονοπάτια ανοίγονται μπροστά στα μάτια της ανθρωπότητας.

Αλήθεια… ποιο άγνωστο, είναι πιο απέραντο, πιο μεγάλο και πιο ανεξερεύνητο από το διάστημα;


Ο Γερμανός ερευνητής Μίχαελ Ράπενγκλικ υποστηρίζει ότι η εξέταση των τοιχογραφιών στα προϊστορικά σπήλαια Λασκό της Γαλλίας έδειξε ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι ζωγράφισαν εκεί, πριν από 16.500 χρόνια, όχι μόνο ταύρους, αλλά και έναν χάρτη του νυχτερινού ουρανού. Ο πρώτος αστερισμός που διέκρινε ο Γερμανός ερευνητής, είναι 3 λαμπρά αστέρια του λεγόμενου «καλοκαιρινού τριγώνου». Βρέθηκαν επίσης και τα 7 αστέρια των Πλειάδων. Ο ίδιος ερευνητής διέκρινε τα άστρα του Βορείου Στέμματος και σε ένα ισπανικό σπήλαιο, στο Πίκο ντελ Καστίγιο. Έτσι μπορούμε να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι από πολύ νωρίς ο άνθρωπος όχι μόνο εντυπωσιάστηκε από τα άστρα, αλλά προσπάθησε να τα περάσει μέσα στην τέχνη του και έτσι να τα κάνει κομμάτι της καθημερινής του ζωής. Κάθε φορά όμως που προσπαθούμε να βρούμε ποια είναι η αρχή για αυτή την παρατήρηση νέα στοιχεία προκύπτουν κοιτάζοντας προς τα πίσω την ανθρώπινη ιστορία.

Ο Αλεξάντερ Μαρσάκ στο βιβλίο του «Οι Ρίζες του Πολιτισμού» και στο άρθρο του με τίτλο «Σεληνιακές Σημειογραφίες σε λείψανα Ανώτερης Παλαιολιθικής Εποχής» στο έγκριτο περιοδικό «Επιστήμη» στις 06 Νοεμβρίου 1964, γράφει ότι, ορισμένες χαραγματιές πάνω σε χαυλιόδοντες μαμούθ και κόκαλα ταράνδων -ευρήματα παλαιολιθικής εποχής-, αντιπροσωπεύουν επεξηγήσεις των διαφόρων φάσεων της Σελήνης, πριν από 25.000 έτη…

Η σημαντικότητα της παρατήρησης αυτής, των ουράνιων σωμάτων ήταν τεράστια μια και ο άνθρωπος με αυτό τον τρόπο κατάφερε να υπολογίσει τον χρόνο, της εποχές και ως αποτέλεσμα να οργανώσει την ζωή του με γνώμονα τις παρατηρήσεις αυτές. Μπόρεσε να οργανώσει τις μετακινήσεις του σύμφωνα με τις εποχές, το κυνήγι και την μετακίνηση των ζώων. Παρόλο που οι ενδείξεις έρχονται από το 25.000 π.χ. υπάρχει ένα χρονολογικό κενό που οφείλεται πιθανόν σε κατακλυσμό σύμφωνα με αναφορές που υπάρχουν στις Μυθολογίες πολλών αρχαίων λαών (ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα που σώθηκε στην Ελλάδα, του Ουταναπίστι των Ασσυρο-Βαβυλωνίων, του Νώε των Ισραηλιτών, του Τέιπι των Μάγιας, κ.α.) και χρονολογείτε στο 9000 π.χ. περίπου. Είναι η εποχή που θεωρητικά για πολλούς καταποντίστηκε η Ατλαντίδα…

Τα επόμενα δείγματα αστρολογικής γραφής που ανακαλύφθηκαν χρονολογούνται πολύ αργότερα, γύρω στο 3100 π.Χ στην Μεσοποταμία.

Η παρατήρηση του διαστήματος έγινε επιστήμη και το όνομα αυτής Αστρονομία που προέρχεται από τις λέξεις «άστρον» + «νέμω»Για τους Έλληνες η «Αστρονομία» γεννήθηκε ακριβώς την ίδια ιερή εκείνη στιγμή που γεννήθηκε και η Ελληνική Μυθολογία και προστάτης της, η θεία Μούσα Ουρανία. Πιστεύεται ότι οι πρώτοι αστρονόμοι ήταν οι ιερείς και οι μάγοι και ότι η ικανότητα τους να «κατανοούν» τα άστρα ήταν θεϊκή. Αρχαία μάλιστα οικοδομήματα με αστρονομικές ευθυγραμμίσεις (όπως το Stonehenge) πιστεύεται ότι εξυπηρετούσαν αστρονομικές και θρησκευτικές λειτουργίες.

Λίγα λόγια για την Αστρονομία.

Η αρχή της Δυτικής Αστρονομίας μπορεί να εντοπιστεί στην Αρχαία Μεσοποταμία όπου αναπτυχθήκαν τα βασίλεια των Σουμέριων, Ασσύριων και Βαβυλωνίων το 3000 π.χ. περίπου. Η πρώτη αποδεδειγμένη παρατήρηση της περιοδικότητας των αστρονομικών φαινομένων αλλά και η μαθηματική πρόβλεψη αυτών είναι Βαβυλωνιακή και η Βαβυλώνια αστρονομία ήταν η βάση για πολλά από όσα έγιναν στην ελληνική και ελληνιστική αστρονομία, στην κλασική ινδική αστρονομία, στο Βυζάντιο, στη Συρία, στην Ισλαμική αστρονομία, στην Κεντρική Ασια, αλλά και στη Δυτική Ευρώπη.

Η Aνατολική Αστρονομία ξεκίνησε στην Κίνα και είναι η πρώτη προσδιόρισε και χρησιμοποίησε τα συστήματα Ισημερινών και Ουρανογραφικών Συντεταγμένων. Οι κινεζικές ουράνιες παρατηρήσεις επεκτάθηκαν στους κομήτες, στις εκλείψεις του Ήλιου και της Σελήνης και στη μελέτη των ηλιακών κηλίδων.

Οι αρχαίοι Έλληνες ανέπτυξαν την αστρονομία που την αντιμετώπιζαν σαν έναν κλάδο των μαθηματικών, σε ένα εξαιρετικά εξελιγμένο επίπεδο. Ανέπτυξαν τα πρώτα γεωμετρικά τρισδιάστατα μοντέλα για να εξηγήσουν την κίνηση των πλανητών τα οποία βασίζονταν σε ομόκεντρες σφαίρες που είχαν σαν κέντρο την γη και επισήμαναν ότι η γη κινείται γύρα από τον άξονα της. Εφεύραν όργανα όπως ο Αστρολάβος, ο Γνώμων, το Ηλιακό Ρολόι, η Ουράνια Σφαίρα, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων κ.ά., τα οποία θεωρούνται οι πρόδρομοι των σημερινών ρολογιών και υπολογιστικών μηχανών. Από την εποχή της εμφάνισης των Ελλήνων φιλοσόφων η έρευνα του ουρανού αλλάζει μορφή, λαμβάνει σαφώς επιστημονικό χαρακτήρα και η μυθολογική ερμηνεία των ουράνιων φαινομένων αντικαθίσταται από την επιστημονική επανάσταση. Αναπτύχθηκε η νέα αντίληψη, σύμφωνα με την οποία το Σύμπαν είναι κατανοητό, διότι έχει εσωτερική τάξη, διότι στην Φύση υπάρχουν κανονικότητες που επιτρέπουν την αποκάλυψη των μυστικών της και της λειτουργίας της.

Η Ινδική Αστρονομία βασίζεται σε αστρονομικούς υπολογισμούς. Έγινε ακριβέστερη προσέγγιση της περιμέτρου και της διαμέτρου της γης, τον τρόπο που γίνεται η έκλειψη σελήνης και Ηλίου και πάρα πολλά άλλα.

Οι αστρονομικοί κώδικες των Μάγια περιλαμβάνουν αναλυτικούς πίνακες για τον υπολογισμό των φάσεων της Σελήνης, τις εκλείψεις τις επαναλήψεις της, και την εμφάνιση και την εξαφάνιση της Αφροδίτης. Οι Μάγια βάσιζαν τα ημερολόγια τους στους προσεκτικά υπολογισμένους κύκλους των Πλειάδων, του Ήλιου, της Σελήνης, της Αφροδίτης, του Δια, του Κρόνου, του Άρη.

Οι Άραβες από την αρχή της ενασχόλησης τους με την αστρονομία, είχαν ως σκοπό να επαναπροσδιορίσουν τις αστρονομικές παραμέτρους με νέες παρατηρήσεις και συγχρόνως να προσπαθήσουν να βρουν νέες μαθηματικές λύσεις για την αναπαράσταση της κίνησης των ουράνιων σωμάτων.

Το εντυπωσιακό στην περίπτωση του Ισλάμ και συγχρόνως διαφορετικό σε σχέση με τον αρχαίο κόσμο, είναι ότι αυτή η προσπάθεια έγινε οργανωμένα, με την ίδρυση αστεροσκοπείων χρηματοδοτημένων από τους ηγεμόνες. Τα αστεροσκοπεία αυτά διέθεταν μόνιμο προσωπικό, όργανα παρατήρησης, είτε χτιστά είτε κινητά και βιβλιοθήκη.

Σκοπός όμως του παρόντος άρθρου παρά την μεγάλη εισαγωγή δεν είναι να μιλήσει για την αστρολογία, την αστρονομία και το διάστημα. Αλλά να αναφέρει επιγραμματικά την αποκωδικοποίηση και περιγραφή του διαστήματος μέσω της τέχνης.

Το παρόν άρθρο δεν ταξιδεύει στην τέχνη του διαστήματος… αλλά στην τέχνη για το διάστημα…

Ο ευρύτερος ορισμός που έχει δοθεί για την τέχνη του διαστήματος είναι επιστημονική φαντασία και εμπεριέχει και πολλές άλλες παραμέτρους. Η αρχή της βρίσκεται στην λογοτεχνία και ο όρος επιστημονική φαντασία σύμφωνα με τον Ισαάκ Ασίμοφ είναι η λογοτεχνία που περιγράφει την ανάπτυξη των τεχνολογικών επιτευγμάτων και την επίδραση που έχουν στους ανθρώπους. Είναι λογικό λοιπόν η μεγάλη ανάπτυξη της επιστημονικής φαντασίας να ήρθε με την μεγάλη ανάπτυξη των επιστημών και των τεχνολογιών μετά την βιομηχανική επανάσταση.

Όλα όμως έχουν μια αρχή και εάν θέλουμε να προσδιορίσουμε την αρχή θα πρέπει να γυρίσουμε στους αρχαίους μύθους και τις παραδώσεις, στην κοσμογονία, την γιγαντομαχία και την Τιτανομαχία στους αρχαίους θεούς, τα ιπτάμενα άρματα τους.

Εάν θέλαμε όμως να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα για ένα σημείο ορόσημο για την τέχνη του διαστήματος θα πρέπει να πάμε περίπου στο 150 μ.Χ. με την Αληθή Ιστορία του Λουκιανού από τα Σαμόσατα όπου περιγράφει το ταξίδι στην σελήνη, την συνάντηση με το βασιλιά και τα παράξενα όντα του τόπου, την συμμετοχή στην εκστρατεία εναντίον του βασιλείου του Ήλιου…

Η επιστημονική φαντασία όμως περιλαμβάνει και πολλά άλλα κομμάτια που δεν έχουν σχέση απαραίτητα με το διάστημα. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα άνοιξαν ορίζοντες στους συγγραφείς όχι μόνο για ταξίδια στο διάστημα αλλά και στην σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου. Και όπως η επιστημονική φαντασία δεν είναι προνόμιο των αντρών μόνο, μια γυναίκα ήταν εκείνη που πρώτη αποφάσισε να περιγράψει αυτήν την σκοτεινή πλευρά του ανθρώπινου νου. Η Βρετανίδα συγγραφέας Mary Wollstonecraft Shelley έγραψε για τον πιο διάσημο, ακόμα και σήμερα, επιστήμονα και το δημιούργημα του, τον Frankenstein ή αλλιώς The Modern Prometheus σε ηλικία 18 ετών και εκτυπώθηκε πρώτη φορά τον Γενάρη του 1818. Ο Frankenstein θεωρείται από πολλούς το πρώτο βιβλίο επιστημονικής φαντασίας παρόλα αυτά η μεγάλη άνοδος όμως της λογοτεχνίας που είχε σαν θέμα την επιστημονική φαντασία έγινε αρκετά αργότερα, από τα μέσα του 19ου και αποθεώθηκε τον 20ο αιώνα. Αν θα λέγαμε εμείς σαν Έλληνες ότι ο Λουκιανός και όχι η Shelley είναι η αρχή της επιστημονικής φαντασίας τότε οι δύο επόμενοι συγγραφής που ακολουθούν σίγουρα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως οι θεμελιωτές του είδους.

Πρώτος ο Γάλλος, Ιούλιος Βέρν (Jules Verne) και τα ταξίδια του, στο Κέντρο της Γης (Vοyage au centre de la terre), Από τη Γη στη Σελήνη (De la Terre à la Lune ), Γύρο από τη Σελήνη (Autour de la Lune) μέχρι την απεραντοσύνη του υποθαλάσσιου κόσμου με το 20.000 λεύγες κάτω από την θάλασσα (Vingt mille lieues sous les mers) άφησε ανεξίτηλο το σημάδι του στην ιστορία όχι μόνο της επιστημονικής λογοτεχνίας, αλλά της ίδιας της ιστορίας. Η μεγαλύτερη του επιτυχία από άποψη πωλήσεων «Ο γύρος τού κόσμου σε 80 ημέρες» (Le Tour du monde en quatre-vingt jours) και οι περιπέτειες του Φιλέα Φογκ τον έκαναν πλούσιο. Τα βιβλία του, που απευθύνονταν κυρίως σε νεανικό και σχετικά μορφωμένο αρσενικό κοινό, δεν ήταν επιτυχίες μόνο στην Γαλλία, αλλά χάρη στις μεταφράσεις τους, και σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική. Οι διάφορες επινοήσεις στα έργα του δεν είναι απαραίτητα προϊόντα φαντασίας, αλλά προσεκτικά ερευνημένες πιθανότητες σύμφωνα με τις επιστημονικές εξελίξεις της εποχής. Εκ των πραγμάτων δηλαδή, «έπρεπε» ορισμένα μέσα μετακίνησης στα μυθιστορήματά του να γίνουν αργότερα πραγματικότητα, όπως και έγιναν…

Στις 30 Οκτωβρίου 1938, ο 23χρονος τότε Όρσον Γουέλς, κάνει άνω κάτω ολόκληρη την Αμερική. Διασκευάζοντας για το ραδιόφωνο βιβλίο, σκηνοθετεί μια φανταστική εισβολή Αρειανών στην Αμερική, με τη μορφή μικρών ειδήσεων που διακόπτουν το κανονικό πρόγραμμα. Μεγάλη μερίδα ακροατών πίστεψε ότι όντως έγινε εισβολή εξωγήινων. Επί τρεις ημέρες η Αμερική ζει υπό καθεστώς πανικού και «αρειανής υστερίας». Ο στρατός και η αστυνομία τίθενται σε επιφυλακή και οι αστυνομικοί σταθμοί γεμίζουν αναφορές επισήμανσης…εξωγήινων!

Το βιβλίο αυτό, ήταν «Ο πόλεμος των κόσμων» (The War of the Worlds) και το όνομα του συγγραφέα αυτού, ο δεύτερος από τους μεγάλους συγγραφείς, ο Χέρμπερτ Τζόρτζ Γουέλς.

Ο Τζορτζ Γουελς συγγραφέας, καθηγητής, ιστορικός και εκ αποτελέσματος μελλοντολόγος, θεωρείτε ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς της επιστημονικής φαντασίας όλων των εποχών. Έργα του όπως η μηχανή του Χρόνου (The Time Machine), ο Πόλεμος των κόσμων (The War of the Worlds), το νησί του Δρ. Μορό (The Island of Dr Moreau), ο αόρατος άνθρωπος (The Invisible Man) και άλλα όπως το The First Men in the Moon και The Food of the Gods and How It Came to Earth θεωρούνται από τα σπουδαιότερα στην ιστορία του είδους.

Τα κείμενά του συνήθως αποτελούσαν όχημα έκφρασης των κοινωνικών προβληματισμών του, στοιχείο που επικρατεί στα έργα της ύστερης περιόδου του, επιδίδεται σε στοχασμούς για τη μοίρα του ανθρώπου και τη θέση του στο σύμπαν.

Στη δεκαετία του ’30 αφιέρωσε τον εαυτό του στην προσπάθεια να προειδοποιήσει την ανθρωπότητα ότι βρισκόταν στο χείλος της καταστροφής και ότι ήταν απαραίτητη η αναμόρφωση στη δομή της κοινωνίας.

Τα έργα του Βερν και του Γουελς προαναγγέλλουν πράγματα που θα έρθουν για το ανθρώπινο γένος, όπως υποβρύχια, διαστημικά ταξίδια, ρομποτική, πολεμικές τακτικές (συμπεριλαμβανομένων βομβαρδισμούς), άρματα μάχης, χρήση χημικών οπλών και πυρηνικής ενεργείας.

Η «ενόραση» τους ήταν τόσο μεγάλη που σημάδεψαν την επιστημονική φαντασία, χαρακτηριστικό είναι ότι ο Τζορτζ Γουέλς πέθανε λίγες μέρες μετά την πτώση της πρώτης πυρηνικής βόμβας…

«Ωστόσο κατά πλάτος του διαστημικού χάσματος, πνεύματα

που για τα δικά μας πνεύματα είναι ό,τι είναι τα δικά

μας για εκείνα των θηρίων που αφανίζονται, με νόηση

απέραντη και παγερή και ανάλγητη, θωρούσαν αυτή τη γη

με ζηλόφθονα μάτια, και αργά και σταθερά οργάνωναν τα

σχέδιά τους εναντίον μας. Και στις αρχές του εικοστού

αιώνα ήρθε η μεγάλη αφύπνιση.»

Τζορτζ Γουέλς.

Την ίδια περίοδο υπάρχει μια πλειάδα από συγγραφείς της επιστημονικής φαντασίας. Ονόματα όπως ο Χόθορν , ο Τζάκ Λόντον, ο Σάμουελ Λάνγκχορν Κλέμενς γνωστότερος με το ψευδώνυμο Μαρκ Τουέην (Mark Twain) είναι γνωστά σε όλους τους φίλους του είδους.

Χόθορν: Τόσο στα μυθιστορήματα όσο και στα διηγήματά του, διαπνέονται από ένα ακατάπαυστο ενδιαφέρον εξερεύνησης των σκοτεινών και συγκεχυμένων πτυχών της ανθρώπινης ύπαρξης, το ενδιαφέρον του επικεντρώνεται στις ηθικές και ψυχολογικές συνέπειες που εκδηλώνονται στη συμπεριφορά των ανθρώπων ως αποτέλεσμα της άμετρης φιλοδοξίας τους, της κακίας και του εγωισμού τους.

Τζάκ Λόντον: Αμερικανός συγγραφέας που έγραψε πάνω από 50 βιβλία όπως «Το κάλεσμα της άγριας φύσης», «Μάρτιν Ήντεν», «Ο θαλασσόλυκος», «Οι άνθρωποι της αβύσσου». Πρωτοπόρος στην αγορά της εμπορικής μυθιστοριογραφίας σε λαϊκά περιοδικά, υπήρξε από τους πρώτους Αμερικανούς συγγραφείς που έκανε τεράστια οικονομική περιουσία μόνο από την συγγραφή βιβλίων. Ο Τζακ Λόντον κατηγορήθηκε πολλές φορές για λογοκλοπή κατά την διάρκεια της καριέρας του. Γινόταν στόχος για τέτοιες κατηγορίες όχι μόνο επειδή ήταν επιτυχημένος συγγραφέας αλλά και λόγο τρόπου με τον οποίο εργαζόταν.Σε μια επιστολή που έγραψε στον Έλβιν Χόφμαν, του έλεγε «expression, you see—with me—is far easier than invention.» Αγόραζε την πλοκή για την ιστορίες του από τον νεαρό Σίνκλαιρ Λιούις και χρησιμοποιούσε στοιχεία που συνέλλεγε από εφημερίδες και περιοδικά τα οποία χρησιμοποιούσε για να βασίσει τις ιστορίες.

Μαρκ Τουέην: Τα βιβλία του διακρίνονται για την πετυχημένη καταγραφή της παιδικής ηλικίας. Παρατηρεί προσεκτικά τους ανθρώπους και την κοινωνία που αλλάζει γύρω του. Γράφει με χιούμορ και εκπλήσσει συνεχώς τον αναγνώστη. Το πιο γνωστό αναμφίβολα βιβλίο του είναι ο Τομ Σόγερ (Tom Sawyer). Τα άπαντά του αποτελούνται από 37 τόμους. Στη διάρκεια της ζωής του ο Μαρκ Τουέιν τιμήθηκε εξαιρετικά από τους συμπατριώτες του, ενώ και μετά το θάνατό του κορυφαίοι κριτικοί και μυθιστοριογράφοι, όπως ο Ερνεστ Χέμινγουέι, έγραψαν ότι η επίδρασή του στη διαμόρφωση και εξέλιξη του μυθιστορήματος υπήρξε ανυπολόγιστη.

Παρόλα αυτά η επιστημονική φαντασία έγινε γνωστότερη στο ευρύτερο κοινό στις αρχές του 20ου αιώνα, μέσα από τα λεγόμενα περιοδικά pulp. Τα δύο πιο σημαντικά από αυτά είναι το Amazing Stories και το Astounding Science Fiction.

Το Amazing Stories εκδόθηκε πρώτη φορά το 1926 στην Νέα Υόρκη και εκδίδονταν για σχεδόν 80 χρόνια, θεωρείτε το πρώτο περιοδικό επιστημονικής φαντασίας στον κόσμο. Διευθυντής του περιοδικού ο Hugo Gernsback, ο οποίος είναι και ο πατέρας του όρου scientifiction (συντομογραφία “STF”) όπου αργότερα έγινε Science Fiction. Το περιοδικό δάνεισε και το όνομα του σε γνωστή σειρά της δεκαετίας του 80 με σκηνοθέτη τον αναγνώστη του περιοδικού, Steven Spielberg. Είναι το μόνο περιοδικό που έχει εκδώσει επίσημη ιστορία που βασίζεται στην ιστορία του Star Trek, όπως είχε εκδώσει και πολλές ιστορίες του Babylon 5. Σε μια σύντομη ιστορία του, ο Ασίμοφ, περιγράφει ότι ένας επιστήμονας ταξιδεύει στον χρόνο και βάζει την ιδέα στον Hugo Gernsback να εκδώσει το Amazing Stories. Το περιοδικό σταμάτησε να εκδίδεται το 2006, έπειτα από διάφορες αλλαγές στην διεύθυνση του.

Το Astounding Science Fiction κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 1930 με το όνομα Astounding Stories. Μετέπειτα το 1938 άλλαξε όνομα σε Astounding Science-Fiction, και τελικά από το 1960 μέχρι και σήμερα σε Analog Science Fiction & Fact, κρατώντας το ρεκόρ της πιο μακροχρόνιας συνεχόμενης έκδοσης περιοδικού. Η σημαντικότερη περίοδος του είναι αυτοί που οι φαν του φανταστικού ονομάζουν Χρυσή εποχή και είναι όταν το περιοδικό συνεργαζόταν με συγγραφείς όπως οι EE Smith, Theodore Sturgeon, Isaac Asimov, Robert A. Heinlein, AE Van Vogt , Lester del Rey, και πολλοί άλλοι.

Αν και οι πωλήσεις του περιοδικού ακόμη και σήμερα είναι περίπου 30.000 δεν μπορούν να συγκριθούν με τις καλές εποχές του όπως το 1983 που έφταναν σχεδόν στις 120.000.

Αυτό που έδωσε ώθηση μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ήταν τα περιοδικά τσέπης, ή αλλιώς βιβλία περιπτέρου τα γνωστά ΒΙ.ΠΕΡ. και φυσικά η εμφάνιση προικισμένων συγγραφέων που εμφανίστηκαν μετά τον πόλεμο. Σε τέσσερις από αυτούς αξίζει να σταθούμε λίγο περισσότερο και να πούμε λίγα πράγματα παραπάνω.

Πρώτος από όλους είναι ο Ρώσος βιοχημικός Ισαάκ Ασίμωφ ο οποίος γεννήθηκε στην Ρωσία πέθανε στην Αμερική και το συγγραφικό του έργο μπορεί να χαρακτηριστεί κάτι παραπάνω από πλούσιο. Έχει γράψει περίπου 500 βιβλία και υπολογίζεται πάνω από 9000 επιστολές. Τα γνωστότερα έργα του είναι η σειρά μυθιστορημάτων με τα Ρομπότ («Εγώ, το Ρομπότ», «Έρχονται τα Ρομπότ», «Σπηλιές από Ατσάλι», «Ο Γυμνός Ήλιος», «Τα Ρομπότ της Αυγής», «Ρομπότ και Αυτοκρατορία») και η σειρά της Γαλαξιακής Αυτοκρατορίας («Γαλαξιακή Αυτοκρατορία«, 1-6) που διαδραματίζονται στο ίδιο μυθιστορηματικό περιβάλλον, και με αυτήν τη χρονική σειρά. Στα έργα του που σχετίζονται με ρομπότ χρησιμοποιούνται οι τρεις νόμοι της ρομποτικής, τους οποίους επινόησε ο Ασίμωφ…

Δεύτερος σε αυτή την λίστα αλλά όχι μικρότερης αξίας ο Άγγλος Σερ Άρθουρ Τσάρλς Κλαρκ. Αναγνώστης Pulp περιοδικών ο ίδιος, σπούδασε φυσική και μαθηματικά και υπηρέτησε στην περίφημη RAF από το 1941 εως το 1946. Βασικό θέμα στα έργα επιστημονικής φαντασίας του Κλαρκ είναι η ενόραση για το κοντινό ή το μακρινό μέλλον, η διερεύνηση των όρων για ζωή στο διάστημα, η απελευθέρωση του ανθρώπου και όλα αυτά βασισμένα σε αυστηρά επιστημονικά δεδομένα. Το 1948, έγραψε το «The Sentinel» για έναν διαγωνισμό του BBC, αν και η ιστορία απορρίφθηκε ήταν η βάση για το πιο γνωστό του έργο “2001: Οδύσσεια του Διαστήματος”. Μετά την μεταφορά του βιβλίου στον κινηματογράφο από τον Κιούμπρικ και την τεράστια επιτυχία του, ο Κλαρκ γράφει τρεις συνέχειες το «2010«, «2061» και «3001: Η τελική Οδύσσεια«. Γνωστή επίσης είναι και η σειρά βιβλίων «Ράμα», που ξεκίνησε το 1973 με το μυθιστόρημα Ραντεβού με τον Ράμα, η οποία περιλαμβάνει τέσσερα συνολικά βιβλία. Δυστυχώς όταν μου μπήκε η ιδέα να γράψω το παρόν άρθρο, ήταν ζωντανός, αλλά πριν ακόμα το αρχίσω, έσβησε στις 19 Μαρτίου 2008.

Τρίτος είναι ο Robert A. Heinlein που συχνά αποκαλείται και Πρύτανης των συγγραφέων επιστημονικής φαντασίας. Έχει επηρεάσει πάρα πολλούς και είναι ο πιο αμφιλεγόμενος ίσως συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας. Έθεσε υψηλά πρότυπα στην επιστημονική λογοτεχνία και στην αληθοφάνεια της μηχανικής στα μυθιστορήματα βοηθώντας να γίνουν πιο ποιοτικά τα πρότυπα του είδους.

Στα έργα του και πάντα μέσα στο πλαίσιο της επιστημονικής φαντασίας ο Heinlein πραγματεύθηκε επανειλημμένα με την σημασία της ατομικής ελευθερίας και αυτονομίας, τις ατομικές υποχρεώσεις των ανθρώπων προς τις κοινωνίες τους, την επιρροή της οργανωμένης θρησκείας στον πολιτισμό και την κυβέρνηση και την τάση της κοινωνίας να καταστείλει την μη συμβατική σκέψη…

Ο Ισαάκ Ασίμωφ μαζί με τον Αρθρουρ Κλαρκ και τον Heinlein για την μεγάλη τους προσφορά ονομάζονταν “Big Three”.

Ο Φίλιπ Ντικ αν και φτωχός και σχετικά άγνωστος στο μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, σήμερα θεωρείται ένας απ’ τους σημαντικότερους συγγραφείς και ανανεωτές του είδους, ενώ τα τελευταία χρόνια γνωρίζει πλατιά επιτυχία λόγω της προσαρμογής αρκετών έργων του σε ταινίες (όπως οι Blade Runner και Minority Report). Tο έργο του χαρακτηρίζεται από δυο θεμελιώδη ερωτήματα που προσπάθησε, σχεδόν με αγωνία, να απαντήσει όχι μόνο στα γραπτά του αλλά και στη ζωή του: Τι είναι πραγματικό; και Τι είναι ανθρώπινο; Στα έργα του η πραγματικότητα συχνά παρουσιάζεται σαν κάτι υποκειμενικό και ευμετάβλητο, ενώ η πλαστοπροσωπία, η κατάρρευση του πολιτισμού και η απειλή του ολοκληρωτισμού παραμονεύει παντού, συχνά σ’ ένα καταθλιπτικό και κλειστοφοβικό σκηνικό, όπως ήταν κι η ίδια η ζωή του. Η μεταφυσική, η φιλοσοφία, η ψυχανάλυση, η πολιτική και, στο ύστερο έργο του, ο γνωστικισμός, η πρωτοχριστιανική φιλοσοφία και η θεολογία είναι κατευθυντήριες γραμμές στο έργο του.

Στα τέλη τις δεκαετίας του 80 κάνει την εμφάνιση του ένα νέο ρεύμα, το cyberpunk (κυβερνοπανκ) με σκοπό όπως και η μουσική punk μια επιστροφή στις ρίζες. Ήταν ουσιαστικά μια ενοποίηση της επιστημονικής φαντασίας και του αντεργκράουντ δίνοντας έτσι μια νέα ώθηση και μια ανανέωση. Σημαντικότεροι ίσως εκπρόσωποι του είναι οι William Gibson, o Bruce Sterling και ο Norman Spinrad. Το όνομα της το πήρε από το ομώνυμο βιβλίο του Bruce Bethke που εκδόθηκε το 1983. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, κριτικό και εκδότη Lawrence Person ο κλασσικός χαρακτήρας του cyberpunk είναι στο περιθώριο της κοινωνίας, αποξενωμένος, απομονωμένος και η καθημερινή του ζωή συγκρούεται με την ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη, την απανταχού παρόν ψηφιακή πληροφορία και της εισβολής της τροποποιημένη στο ανθρώπινο σώμα.

Συνήθως η πλοκή στο cyberpunk είναι συγκρούσεις ανάμεσα σε χάκερς, τεχνητή νοημοσύνη και μεγαλοεταιρείες τοποθετημένα όλα αυτά στο κοντινό μέλλον της γης.

Δυστυχώς στην Ελλάδα αντίθετα με το εξωτερικό, δεν υπήρχαν εξειδικευμένοι εκδοτικοί οίκοι για να διαδώσουν το είδος, παρά μόνο λίγοι, όπως ο Εξάντας, Μέδουσα, Απόπειρα, Τρίτωνας. Δυστυχώς τα βιβλία δεν τα βρίσκεις πια εύκολα παρά μόνο με πολύ ψάξιμο στην ευρύτερη περιοχή γύρω από το Μοναστηράκι, αλλά ακόμα και να τα βρείτε συνήθως πουλιούνται σε πολύ υψηλές τιμές σε σχέση με την κατάσταση τους…

Το 1981 ο Ισαάκ Ασίμοφ χώρισε τη θεματολογία της επιστημονικής φαντασίας σε τρεις βασικές περιόδους, την περιπετειώδη 1926-1938, την τεχνολογική 1939-1950 και την κοινωνιολογική από το 1950 και μετά.

Σύμφωνα με το Illustrated Book of Science Fiction Lists του Άγγλου Michael (Raymond Donald) Ashley [1983] οι συγγραφείς της επιστημονικής φαντασίας έχουν ασχοληθεί με κυρίως είκοσι θέματα.

– Εξωγήινοι στην γη.
– Εναλλακτικοί κόσμοι.
– Αντι-βαρύτητα.
– Πόλεις του Μέλλοντος.
– Ευφυΐα των υπολογιστών.
– Το τέλος του κόσμου.
– Υπεραισθητική αντίληψη.
– Τέταρτη Διάσταση.
– Αθανασία.
– Αόρατο.
– Χαμένες φυλές.
– Μεταβίβαση της Ύλης.
– Μετάλλαξη.
– Πυρηνική ενέργεια.
– Ρομπότ.
– Υπόγειοι κόσμοι.
– Υπεράνθρωποι.
– Κρυογονική.
– Υποθαλάσσιος κόσμος
– Έλεγχος καιρικών συνθηκών.

Αναμφίβολα μεγάλο ρόλο στην εξάπλωση σε ότι έχει να κάνει με την επιστημονική φαντασία και το διάστημα έπαιξαν τα κόμικ. Η μεγάλη άνοδος των κόμικ ξεκίνησε στην Αμερική περίπου το 1930 με την έκδοση του Buck Rogers In The 25th Century και η τρέλα των κόμικ εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο μετά το 1940. Ήρωες που έρχονται από άλλους πλανήτες, όπως ο Σούπερ Μαν (1933), ή ακόμα και ήρωες όπως ο Μπάτμαν, ο Χουλκ δεν ήταν λίγες φορές που αναγκάστηκαν να τα βάλουν με εξωγήινους.

Ήρωες όπως οι Fantastic 4 αποκτούν τις δυνάμεις τους σε ταξίδι στο διάστημα (1961) και ο Silver Surfer δεν είναι παρά ένας εξωγήινος οργανισμός που ταξιδεύει πάνω σε μια σανίδα του σερφ… Αλλά οι χάρτινοι ήρωες που εμφανίστηκαν ήταν πάρα πολλοί Captain America, Sentry, Captain Marvel, Human Torch, Sub Mariner, X-Men, Spinderman, ο Βρετανός Judge Dredd και ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό. Δεν είναι μόνο στην Αμερική που το κίνημα των κόμικ ταξιδεύει στο διάστημα τους αναγνώστες του. Στην Γαλλία έχουμε το Futuropolis, στο Βέλγιο τον Tin Tin, στην Ιαπωνία τα manga, στην Ελλάδα… τίποτα.

Θα μπορούσαν να ειπωθούν χιλιάδες πράγματα για τους ήρωες των κόμικ και θα μπορούσαν να γραφτούν σελίδες ολόκληρες για τις περιπέτειες τους. Θα μπορούσαν να γίνουν ξεχωριστά άρθρα για τον κάθε ήρωα, για την κάθε περιπέτεια, για τον κάθε συγγραφέα, και τον κάθε εικονογράφο. Αλλά σε ένα γενικό άρθρο όπως αυτό, θα έπρεπε να διαλέξω ένα και μοναδικό κόμικ να παρουσιάσω. Έτσι ψάχνοντας για το πιο θα ήταν το πιο κατάλληλο, το πιο περίεργο και ίσως το όχι τόσο γνωστό στους μη έχοντες την τρέλα των κομικς, νομίζω ότι το βρήκα… El Eternauta.

El Eternauta είναι μια σειρά κομικς επιστημονική φαντασία που δημιουργήθηκε το 1957 από τον αργεντινό συγγραφέα Héctor Germán Oesterheld και στο σχέδιο αρχικά ο Francisco Solano López.

Η ιστορία ξεκινά με έναν συγγραφέα κόμικς… όπου δέχεται την απρόσμενη επίσκεψη από ένα εξωγήινο ον που υποστηρίζει πως είναι ένας φιλόσοφος του 21ου αιώνα, θαλασσοπόρος του χρόνου και ταξιδευτής της αιωνιότητας, που έχει ήδη ζήσει 100 ζωές. Κουρασμένος από την αναζήτηση του έχει έρθει στη Γη με εντολή να αποκτήσει την ανθρώπινη υπόσταση για τελευταία φορά. Έχει πολλά ονόματα όπως Kruner (που σημαίνει “ο αιώνια περιπλανώμενος”) ή Juan Salvo ή πιο σωστά El Eternauta και αρχίζει να αφηγείται την τρομακτική του ιστορία που ξεκινά με μια εισβολή εξωγήινων στη Γη. Μια θανατηφόρα χιονόπτωση που παράγεται από τους εισβολείς καλύπτει το Μπουένος Άιρες εξαλείφοντας τα περισσότερα ίχνη ζωής μέσα σε λίγες ώρες. Ο Juan Salvo, μαζί με δύο φίλους (Lucas και Favalli), τη σύζυγό και την κόρη του, παραμείνουν ασφαλής από την φονική χιονόπτωση χάρη στην προστασία που προσφέρει το σπίτι του Juan Salvo και η εξυπνάδα του Favalli. Προκειμένου να επιβιώσουν, παίρνουν την απόφαση να αφήσουν το σπίτι και να συγκεντρώσουν προμήθειες φτιάχνοντας ειδικές στολές για να προστατευτούν από την χιονόπτωση.

Σύντομα θα μάθουν την πραγματική φύση του περίεργου φαινόμενου και θα συμμετάσχουν σε έναν στρατό με σκοπό να διώξουν τους εξωγήινους από την γη. Στην προσπάθεια τους να φτάσουν στην πρωτεύουσα αντιμετωπίζουν γιγαντιαία έντομα, ανθρωποειδή με δεκάδες δάχτυλα σε κάθε χέρι, γιγάντια ελεφάντινα τέρατα ικανά να ρίξουν κτίρια, ακόμη και άλλους ανθρώπους που έχουν γίνει σκλάβοι. Όπως αποδεικνύεται, αυτά τα πλάσματα είναι απλά πιόνια, που ελέγχεται εξ αποστάσεως μέσω εμφυτευμάτων από τους πραγματικούς επιδρομείς, που παραμένουν αφανείς, ελέγχοντας τα πάντα από απόσταση.

Μετά από μερικές νίκες της αντίστασης τελικά έπεσαν σε ενέδρα με αποτέλεσμα να αποδεκατιστούν και να διασκορπιστούν. Ο Juan Salvo προσπαθεί να διαφύγει μαζί με την σύζυγό του και την κόρη του, χρησιμοποιώντας ένα από τα εξωγήινα διαστημόπλοια, αλλά ταξιδεύοντας με το σκάφος κατά λάθος ενεργοποιεί μία μηχανή του χρόνου. Ως αποτέλεσμα αυτής της απροσεξίας του, βρίσκονται και οι τρεις σε διαφορετικό χωροχρόνο και ο Juan Salvo ξεκινά τα ταξίδια μέσα στον χρόνο αναζητώντας τους.

Το κόμικ θεωρείται πλέον κλασικό και η υπόθεση του θεωρείτε σαν μια από τις πιο τρομακτικές στην ιστορία των κόμικς. Η ατμόσφαιρα του κόμικ είναι σκοτεινή και αποπνικτική… Αλλά αυτό που πραγματικά κάνει το κόμικ διαφορετικό και ιδιαίτερο έγινε το 1969, όταν ο Oesterheld αποφάσισε να ξαναγράψει το κομικ, κάνοντας το πιο βίαιο και με περισσότερες πολιτικές αναφορές. Σχεδιαστής ήταν ο Alberto Breccia, ο οποίος έδωσε στην ιστορία μια ιδιόμορφη, πιο ονειρική, πειραματική και πραγματικά με μοναδικό στυλ προσέγγιση, κάνοντας το ένα από τα πιο ασυνήθιστα κόμικς όλων των εποχών. Δεν έχει υπάρξει έκδοση του κόμικ στα ελληνικά αν και κάποια περίοδο στα μέσα του 80 εμφανίστηκαν κάποιες σκόρπιες ιστορίες από αυτό, χωρίς όμως να έχουν δώσει την συγκατάθεση τους οι κάτοχοι των δικαιωμάτων.

Άλλωστε ήταν παγία τακτική πολλών περιοδικών τότε στην Ελλάδα να κλέβουν ιστορίες από ξένα περιοδικά χωρίς να πληρώνουν δικαιώματα… Μπορείτε όμως να το βρείτε… με πολύ τύχη στα Γαλλικά, Αγγλικά, Ισπανικά…

Μερικοί από εμάς όταν ακούμε τον όρο διάστημα, το πρώτο πράγμα που τους έρχεται στο μυαλό είναι ο Πόλεμος των Άστρων και όχι άδικα. Το Χόλιγουντ ασχολήθηκε ουκ ολίγες φορές με το διάστημα και ανάλογα με τον σκηνοθέτη, τον παραγωγό και τις περιστάσεις, το διάστημα ήταν ένα σκαλοπάτι για φιλοσοφικά, κοινωνικά, πολιτικά ερωτήματα. Σε κάποιες περιπτώσεις προπαγάνδα της Αμερικής, δύο ευχάριστες ώρες, ή απλά κάτι τύποι με πλαστικές στολές και χαζούς ήχους να σου τρυπούν τα αφτιά… Ο κινηματογράφος ασχολήθηκε από νωρίς με το διάστημα. Όσοι νομίζουν ότι η αρχή έγινε από τους Αμερικανούς κάνουν λάθος, όχι μόνο δεν έγινε αλλά ούτε και η συνέχεια ήταν δική τους.

Η αρχή έγινε το 1904 όταν ο Georges Méliès έδειξε το περίφημο Ταξίδι στο Φεγγάρι όπου μια ομάδα αστρονόμων επιβιβάζεται σε… διαστρική οβίδα και εκτοξεύεται στο φεγγάρι όπου, παρά το τσουχτερό κρύο και τα γιγαντιαία μανιτάρια, απολαμβάνει το φως της γαίας και γνωρίζει από πιο κοντά τους πλανήτες και τα αστέρια.

Μετέπειτα ήρθε το Aelita (1924) του Ρώσου Yakov Protazanov, όπου ένας δολοφόνος καταφεύγει στον Άρη όπου ερωτεύεται, μια βασίλισσα. Μετά από αυτές τις δύο ταινίες τίποτα δεν ήταν ίδιο. Μια νέα θεματολογία για τον κινηματογράφο ξεκίνησε και σίγουρα η ακμή της ήταν η δεκαετία του 50 όπου μαζί με τον κινηματογράφο άνθισε και η παράνοια των Αμερικανών για εισβολή εξωγήινων που θέλουν το κακό τους.

Το The Day That earth Stood Still (1951) του Robert Wise, είναι μια από τις πιο κλασικές ταινίες του πενήντα. Οι εξωγήινοι στέλνουν αντιπροσώπους στην γη για να επιβάλουν την τάξη, συμμόρφωση ή θάνατος κατά το ελευθερία ή θάνατος… Τελικά όλα εξελιχθήκαν ομαλά, δυστυχώς…

Η ταινία ξαναγυρίστηκε φέτος με πρωταγωνιστή τον Κιάνου Ριβ, η προσωπική μου άποψη είναι ότι μπορεί τα εφε να είναι εντυπωσιακά αλλά κάτι λείπει σε σχέση με την ταινία του 51.

Το 1953 έρχεται το The War of the Worlds βασισμένο σε νουβέλα του H. G. Wells, σκηνοθετεί ο Byron Haskin. Οι εξωγήινοι πιο κακοί από ποτέ, ήρθαν να βάλουν τέλος στις ζωές των ανθρώπων, έτσι χωρίς κάποιο λόγω. Η ταινία μετά από 52 χρόνια ξαναγυρίζετε από τον Steven Spielberg με ποιο εντυπωσιακά εφέ και με πρωταγωνιστή τον Tom Cruise, που άφησε τις επικίνδυνες αποστολές και τρέχει να κρυφτεί όπου μπορεί. Τελικά οι Αμερικανοί δεν σώζουν τον κόσμο, αλλά οι αρρώστιες τους αφήνουν ελπίδα για το μέλλον…

Οι απαγωγές από εξωγήινος δεν είναι κάτι που συμβαίνει μόνο στις μέρες μας, αλλά έχουν ξεκινήσει, τουλάχιστον αυτές των επιστημόνων, από την δεκαετία του 50… Αυτά υποστήριζε η προπαγάνδα των Αμερικανών στην ταινία This Island Earth (1955) του Joseph M. Newman, η πυρηνική ενέργεια φέρεται να είναι αυτή που θα σώσει τους Εξωγήινους που ζητούν την βοήθεια των ανθρώπων (?) και όλα αυτά 9 χρόνια μετά την Χιροσίμα…

Journey to the Seventh Planet του Sidney W. Pink (1962) και πέντε Αμερικανοί αστροναύτες επιχειρούν το 2001 ένα Ταξίδι στον 7ο πλανήτη, ο οποίος για κακή τους τύχη ελέγχεται από έναν… σατανικό εγκέφαλο που μετασχηματίζει τους φόβους και τις επιθυμίες του ανθρώπινου μυαλού σε ρεαλιστικές παραισθήσεις.

Alphaville (1965) του Jean-Luc Godard, ταινία που πρέπει να έχει δει κάθε οπαδός του space. Πολύ… διαστημική ταινία και ας μην φαίνεται.

Για να φτάσουμε στην θρυλική Barbarella (1967) του Roger Vadim … μέχρι και ντίσκο έγινε στην Ελλάδα και πώς να μην γίνει όταν η Barbarella (Jane Fonda) έχει σταλεί στον πλανήτη Τάου Τσέτι για να σώσει ένα επιστήμονα που έχει εφεύρει μια μηχανή αλά Εμανουέλα που σκοτώνει τις γυναίκες με πολλαπλούς οργασμούς…

Ευτυχισμένος θάνατος…

Και καθώς οι γυναίκες πεθαίνουν ευτυχισμένες το 1967, το 1968 έρχεται για να μείνει ως σημείο αναφορά στην διαστημικές ταινίες. Πρώτα με τον πλανήτη των πιθήκων, Planet Of The planet of the Apes του Franklin J. Schaffner, όπου αυτή την φορά δεν πέφτουν από τον ουρανό εξωγήινοι αλλά άνθρωποι, σε έναν πλανήτη όπου τα κυρίαρχα όντα είναι οι πίθηκοι και οι άνθρωποι απλά τα θύματα… ατυχία; Απλά “λογική” εξέλιξη των πραγμάτων… Μια ταινία που πραγματικά έμεινε στην ιστορία όχι μόνο για το απίστευτο, για την εποχή του, τέλος αλλά και για το μήνυμα που πέρασε ότι τελικά οι κίνδυνοι για τον άνθρωπο δεν είναι οι εξωγήινοι αλλά ο ίδιος τους ο εαυτός. Πραγματικά πολύ καλή ταινία που δεν έχει καμία σχέση με το χαζό πραγματικά remake που έγινε το 2001 δυστυχώς από τον Tim Burton.

Η Δεύτερη ταινία της χρονιάς του 68, είναι μια από τις πιο σπουδαίες ταινίες όλων των εποχών, 2001: A Space Odyssey, από έναν πραγματικά εκπληκτικό σκηνοθέτη του συμβολισμού, τον Stanley Kubrick. Ο μονόλιθος πέφτει στην γη και τότε ο πίθηκος ανακαλύπτει το εργαλείο… Η πρώτη εφαρμογή του (εργαλείου) είναι η ίδια που θα χρησιμοποιήσει το εργαλείο (HAL 9000) στο μέλλον για να διορθώσει το λάθος του. Οι ερμηνείες που μπορεί κάποιος να δώσει σε αυτή την ταινία είναι πολλές, ανάλογα με το πολιτιστικό και κοινωνικό υπόβαθρο θα μπορούσε να δοθεί και μία διαφορετική ερμηνεία. Ο Μονόλιθος πηγή ζωής, καταστροφής, εξέλιξης του ανθρώπινου είδους. Μια ταινία που σε βάζει να σκεφτείς όσες φορές και εάν την δεις και οι ερμηνείες που μπορείς να δώσεις αλλάζουν και αυτές μαζί σου στο πέρασμα του χρόνου.

Έρχεται το 1972 και ο Andrei Tarkovsky παρουσιάζει το Solaris μια ταινία φιλοσοφικής αναζήτησης του πρωταγωνιστή ψυχολόγου, αλλά και του ίδιου του σκηνοθέτη. Μια πολύ σημαντική ταινία που έγινε remake και το 2002 με πρωταγωνιστή τον Κλούνεϊ.

Ο David Bowie πρωταγωνιστεί και ο Nicolas Roeg σκηνοθετεί στο The Man Who Fell to Earth (1976) [2], μια ταινία που πραγματικά στα επόμενα χρόνια που έρχονται θα μπορούσε να γυριστεί αντίστροφα, μια και ο εξωγήινος έρχεται στην γη για να ψάξει για νερό. Παρόλα αυτά η ταινία έχει κοινωνικό στίγμα.

Η επόμενη χρονιά και αυτή άφησε το στίγμα της στο χώρο του διαστημικού Χόλιγουντ, αφού βγαίνουν στις αίθουσες το Close Encounters of the Third Kind (1977), αλλά και το Star Wars [2] (1977). Το πρώτο του Steven Spielberg και το δεύτερο του φίλου του George Lucas. Αυτή την χρονιά πραγματικά οι ταινίες για τους εξωγήινους, το διάστημα και ότι προέρχεται από αυτό αλλάζουν και μπαίνουν σε μια νέα εποχή.

Στην πρώτη ταινία του Spielberg υπάρχει η επαφή απλών ανθρώπων και όχι μόνο επιστημών, με τους φιλικούς επισκέπτες κάτω από την κοινή γλώσσα όλου του σύμπαντος… την μουσική. Τα χρώματα πλημμυρίζουν τις κινηματογραφικές αίθουσες από τις οποίες ο κόσμος βγαίνει με την αίσθηση ότι οι εξωγήινοι είναι φιλικοί και ότι μπορούν να αποκαλυφθούν σε χαρισματικούς ανθρώπους όπως ο Richard Dreyfuss.

Η δεύτερη ταινία που θα αφήσει το στίγμα της, ο πόλεμος των άστρων είναι σίγουρα η μεγαλύτερη επιτυχία του είδους όλων των εποχών. Ταινία που άλλαξε όχι μόνο το είδος του κινηματογράφου που ασχολείτο με το διάστημα αλλά άλλαξε τον τρόπο που γίνονται και εκμεταλλεύονται εμπορικά οι ταινίες. Ειδικά εφέ, φοβερό μοντάζ και μια ολόκληρη γενιά που μεγάλωσε αναζητώντας να νιώσει την δύναμη αλλά και να καταναλώσει οτιδήποτε έχει σχέση με την ταινία. Παιχνίδια, αγάλματα, φωτόσπαθα, αφίσες, αυτοκόλλητα, όλα στην υπηρεσία του Λούκας. Μια ταινία που είχε δύο συνέχειες αρχικά αλλά και άλλες τρεις πολύ αργότερα από το 1999 μέχρι το 2005, ένα πραγματικά έπος του διαστήματος και των περιπετειών του Luke Skywalker αλλά και του πιο κακού, κακού… του κινηματογράφου… Darth Vader

Και μια και μιλάμε για έπος, τι να πούμε για ένα από τα πιο κλειστοφοβικά θρίλερ που βγήκαν ποτέ. Πηγαίνοντας στο 1979 συναντάμε έναν πολύ μεγάλο σκηνοθέτη, τον Ridley Scott να κάνει την αρχή για τον απόλυτο φόβο του διαστήματος, Alien.

Και το τέρας παίρνει σάρκα-πανοπλία και οστά με αίμα από οξύ. Ο απόλυτος φόβος ξεχύνεται από τις κινηματογραφικές αίθουσες και η αφίσα της ταινίας μένει χαραγμένη στα μυαλά χιλιάδων ανθρώπων. «Στο διάστημα κανείς δεν μπορεί να ακούσει τις κραυγές σου…» Η ταινία είχε τρεις ακόμα συνέχειες, από διαφορετικούς σκηνοθέτες και διαφορετικό πρίσμα. Πιο περιπετειώδης του James Cameron Aliens πιο κακή του David Fincher Alien 3 και πάνω που νομίζαμε ότι οι περιπέτειες της Ρίπλει τελείωσαν ήρθε ο Jean-Pierre Jeunet για να αναγεννήσει την Ριπλει και το μωρό της στο Alien: Resurrection. Αυτοί οι δύο δεν πεθαίνουν με τίποτα…

Τέλος το πιο τρομακτικό τέρας του διαστήματος αναμετρήθηκε το 2002 αλλά και το 2007 στο Requiem της σειράς. AVP: Alien vs. Predator, με τον Predator, έναν άλλο εξωγήινο που εμφανίστηκε πρώτη φορά στις κινηματογραφικές αίθουσες το 1986 από τον John McTiernan και πρωταγωνιστή τον Arnold Schwarzenegger, όπου όπως ήταν λογικό… σκότωσε το τέρας…

Το 1982 ο Steven Spielberg ξαναχτυπάει, ο εξωγήινος του Ε.Τ.: The Extra-Terrestrial δεν έχει πανοπλία, δεν έχει όπλα, δεν σκοτώνει. Είναι κοντός, χοντρός, με μεγάλο κεφάλι και τεράστια μάτια. Πετάει με ποδήλατο και το μόνο που θέλει είναι να τηλεφωνήσει στο σπίτι του, για να φύγει από αυτόν τον πλανήτη που πραγματικά τον σκοτώνει.

Ο φιλικός εξωγήινος του Spielberg που αγαπάει τα παιδιά κατάφερε στην επανέκδοσή του να ξεπεράσει σε εισιτήρια τον πόλεμο των άστρων, αλλά αυτό έγινε μόνο για λίγο. Οι επανεκδόσεις ταινιών με καλύτερα εφέ έφερε ξανά τον πόλεμο να είναι πρώτος σε εισιτήρια, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι μια ταινία μπορεί να σου αποφέρει ακόμα περισσότερα ακόμα και όταν μοιάζει κορεσμένη.

Είμαστε στο 1984 και από το μέλλον έρχεται ο Άρνι και την κάμερα την κρατάει ο James Cameron. Μια καλοσχεδιασμένη μηχανή κατασκευασμένη από μηχανές και πολύ γυμνασμένη… για να σκοτώσει την μητέρα του μελλοντικού επαναστάτη, αρχηγό της αντίστασης των ανθρώπων κατά των δημιουργημάτων τους. Τerminator [2]ταινία που έμεινε στην ιστορία για την πρωτότυπη υπόθεση της και δράση της, με εφέ πολύ μπροστά από την εποχή τους. Φράσεις όπως το “I’ll be back” έχουν μείνει στην ιστορία του κινηματογράφου. Η ταινία είχε δύο ακόμα συνέχειες με την δεύτερη να είναι η καλύτερη από τις τρεις και μέσα στο 2009 αναμένουμε την τέταρτη ταινία της σειράς.

1989 και η Άβυσσος, The Abyss, έρχεται για να δείξει όχι μόνο ότι οι εξωγήινοι είναι εδώ, αλλά και το που ζουν. Με άκρως οικολογικό μήνυμα η ταινία φέρνει τον Ed Harris υπό την καθοδήγηση του James Cameron αντιμέτωπο με την άβυσσο της θάλασσας αλλά και το μεγαλείο των έξω από δω. Το οικολογικό μήνυμα της ταινίας που είναι πιο επίκαιρο από ποτέ, πέθανε στο μοντάζ, όποιος θέλει όμως μπορεί να το δει στην νέα κυκλοφορία του DVD, για να έχουμε και λίγα παραπάνω έσοδα σε μια εποχή που η οικολογία έχει γίνει μόδα.

Ο Arnold Schwarzenegger όμως δεν σκότωνε εξωγήινους μόνο στην ζούγκλα της Καμπότζης, ούτε ερχόταν πάντα από το μέλλον, αλλά ήταν και κατάσκοπος στον Άρη στο Total Recall του Paul Verhoeven. Μια έξυπνη σεναριακά ταινία του 1990 βασισμένη στο βιβλίο του Philip K. DickWe Can Remember It For You Wholesale”. Νομίζω ότι σε αυτό που πρέπει να σταθεί κάποιος εκτός από τις συνεχείς ανατροπές της ταινίας, είναι η διαχρονικότητα της εκμετάλλευσης του οτιδήποτε από τις μεγαλοεταιρείες, ακόμα και εάν είναι ο αέρας που αναπνέουμε…

Ο Μπρους Ουιλις ταξιδεύει εν έτη 1995 στο παρελθόν ψάχνοντας την αρχή του τέλους από τους δώδεκα πίθηκους. 12 Monkeys [2] και ο Τερι Γκίλιαμ φτιάχνει το πορτρέτο ενός τραγικού αντιήρωα που ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον. Ο πρωταγωνιστής μοιάζει να ζει στην παράνοια, του τι είναι αληθινό, τι όχι, τι είναι τώρα, στην σχέση ανάμεσα στον χωροχρόνο.

Το 1996 ήρθε η ταινία Independence Day να προσπαθεί να κλέψει στον τίτλο της λίγο από την ξεφτισμένη πια αίγλη της ανεξαρτησίας των Αμερικανών δημιουργώντας μια ακόμα ψευδαίσθηση στους Αμερικανούς, ότι θα κάνουν αυτό που πιστεύουν ότι κάνουν πάντα, θα σώσουν τον κόσμο ακόμα και όταν ο εχθρός είναι εξωγήινοι που με τα διαστημόπλοια τους καταστρέφουν την Γη. Η πραγματικότητα βέβαια ήταν πολύ πιο απλή από την προπαγανδιστική ταινία του Roland Emmerich, μια και το μόνο που χρειάστηκαν τελικά οι «εξωγήινοι» ήταν μερικά αεροπλάνα των Αμερικανικών αερογραμμών και κάτι άσχετους Ταλιμπάν πιλότους για να κάνουν ακριβώς το ίδιο, βάζοντας σε λειτουργία το σχέδιο τους για να «σώσουν» τον κόσμο.

1997 και το Contact του Robert Zemeckis μοιάζει σαν όαση, ανάμεσα στην προπαγάνδα των Αμερικανών. Με πιο φιλοσοφικές και θρησκευτικές αναζητήσεις ξεκινάει ένα ταξίδι με πρωταγωνίστρια την Jodie Foster, προς το αχανές σύμπαν ή απλά λίγο πιο κοντά στην καρδιά της. Ενώ το Starship Troopers του Paul Verhoeven καλό μεν, με άθλιους, λίγο φλούφληδες, ηθοποιούς δε και καμία σχέση με το πολύ καλύτερο βιβλίο του Robert A. Heinlein. Ο Paul Verhoeven δεν διάβασε ποτέ το βιβλίο γιατί το βρήκε βαρετό…ίσως εάν το διάβαζε να έκανε και μια ταινία, που να άξιζε να γράψω μερικές γραμμές παραπάνω από όσες ήδη σπατάλησα για αυτήν…

Το 1998 από την μία έχουμε για άλλη μια φορά οι Αμερικανοί σώνουν τον κόσμο αυτή την φορά όχι από εισβολείς αλλά από μετεωρίτη και για άλλη μια φορά ο απλός, μέσος Αμερικανός, είναι αυτός που κάνει την διαφορά, γιατί σε αυτή την χώρα όλοι έχουν ίσες ευκαιρίες να σώσουν τον κόσμο στο Armageddon … και από την άλλη την πιο κλειστοφοβική Sphere του Barry Levinson που διαδραματίζεται στον βυθό της θάλασσας μετά την ανακάλυψη ενός «διαστημοπλοίου» που έχει περιεχόμενο μια χρυσή γυαλιστερή σφαίρα, περισσότερο απειλητική από όσο πίστευαν αρχικά.

Το 1998 δημιουργείτε επίσης η πιο σκοτεινή πόλη στην ιστορία του κινηματογράφου. Dark City και η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από αυτή που φαίνεται αρχικά. Τι είναι αληθινό, τι όχι, ποιος εξουσιάζει τις ζωές μας; Είμαστε οι αναμνήσεις μας ή κάτι πέρα από αυτό; Δεν θα το ανακαλύψετε εάν δεν το δείτε.

1999 και η ταινία με τις πιο έντονες συζητήσεις ίσως στην ιστορία του κινηματογράφου. Τι ήθελαν να πουν οι αδελφοί Wachowski με το Matrix? [2] [3] Σε έναν κόσμο που είναι πολύ διαφορετικός από αυτό που ζουν οι πολίτες της, ο Νίο πρέπει να πάρει την απόφαση που θα του αλλάξει την ζωή. Θα πάρει το κόκκινο ή το μπλε χαπάκι; Θα συνεχίσει να ζει στον κόσμο του Matrix ή θα προσγειωθεί ανώμαλα στον πραγματικό κόσμο; Οι μηχανές και πάλι επιτίθενται με έναν όμως διαφορετικό τρόπο από αυτόν του Terminator φτιάχνοντας έναν πλασματικό κόσμο που ο κάθε θεατής μπορεί να τον προσαρμόσει στην δική του πραγματικότητα. Η ταινία μαζί με τις συνέχειες της αποτέλεσε τεράστια εμπορική και συνομωσιολογική επιτυχία. Εάν θέλετε να μάθετε την αλήθεια δείτε την ταινία and follow the white rabbit…

Το 2002 έρχεται το Signs για να φέρει αντιμέτωπο τον Mel Gibson με το άγνωστο του διαστήματος και τα ιερογλυφικά των σπαρτών του και τους εξωγήινους να φέρνουν βόλτα γύρω από το σπίτι του, με σκηνοθέτη και σεναριογράφο τον Night Shyamalan, γνωστό και από την έκτη αίσθηση, Lady in the water και άλλα.

Πολύ γρήγορα στην βιομηχανία του διαστήματος μπήκε και η τηλεόραση και μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις με πολύ δυναμικό τρόπο.

Από το Lost in space και τον Captain Video, μέχρι το Babylon 5. Σίγουρα οι μόνες σειρές που θα άξιζε να μείνουμε λίγο περισσότερο είναι το Star Trek και τις περιπέτειες του κάπτεν Κερκ και του Δοκτορ Σποκ και το X-files του μυστικού πράκτορα Μολτερ και της γλάστρας που κουβαλούσε μαζί του ονόματι Σκάλι.

Το Star Trek ξεκίνησε το 1966 και κράτησε 3 τηλεοπτικές περιόδους που αποδειχτήκαν υπέρ αρκετές για να γίνει ταινία εμπορική επιτυχία και να ακολουθήσουν στο μέλλον συνέχειες και νέες γενεές πληρωμάτων του Εντερπράιζ στην μικρή αλλά και την μεγάλη οθόνη.

Το X-files διαδραματίζεται στην γη με πρωταγωνιστή τον καλό πράκτορα του FBI Μολτερ και την εμμονή του ότι η αλήθεια βρίσκεται κάπου εκεί έξω, κάποιοι την ξέρουν, αλλά την κρύβουν. Η σειρά έχει και κοινωνικά μηνύματα μια και ο μόνος που καπνίζει είναι ο κακός που κινεί τα νήματα κρυμμένος για κάμποσες σεζόν στην σκιά. Σειρά και αυτή που έγινε και ταινία, κόμικ, βιβλίο και ότι άλλο μπορεί κάποιος να φανταστεί φέρνοντας το άγνωστο του διαστήματος πλεγμένο με την συνομωσιολογία των μυστικών υπηρεσιών της Αμερικής, φυσικά…

Το διάστημα είναι απέραντο, αμέτρητο και χαώδες. Είναι πολύ πέρα από την φαντασία των συγγραφέων, των εικόνων του σινεμά, ή το βλέμμα ενός σκηνοθέτη. Είναι όλα αυτά μαζί και εκατομμύρια άλλα μαζί. Είναι όλα όσα βάζουμε σε σειρά το βράδυ στα όνειρα μας… είναι η δημιουργική μας φαντασία, ο τρόπος και ο τόπος που φανταζόμαστε, είναι κομμάτι μας και εμείς είμαστε κομμάτι του… άλλωστε ζούμε μέσα του…

Εάν κάποιος περίμενε εδώ να βρει λεπτομέρειες ή ένα πλήρη κατάλογο όσο αναφορά τις ταινίες, τα βιβλία και τους συγγραφείς έκανε λάθος. Για να είχα κάνει κάτι τέτοιο θα έπρεπε να ασχοληθώ μόνο με αυτό μια ολόκληρη ζωή και π΄λαι δεν ξέρω εάν θα ήταν ικανοποιητικό το αποτέλεσμα… άλλωστε δεν είναι τυχαίο, ότι το παρόν γράφτηκε, κόπηκε και ράφτηκε, πολλές φορές και για πολύ χρόνο.

Καλή συνέχεια λοιπόν σε ένα άρθρο που σαν το θέμα του, δεν έχει αρχή, τέλος, όρια, περιθώρια… σε ένα άρθρο γεμάτο από το διάστημα ανάμεσα στα γράμματα, τις λέξεις, τους στίχους, ανάμεσα στο διάστημα ανάμεσα στα άστρα και τα κάστρα που στήνουμε γύρω μας. Ας τα γκρεμίσουμε λοιπόν και ας κοιτάξουμε εκεί ψηλά… Μπορεί κάπου, να βρούμε αυτό που θα μας κάνει να μειώσουμε το διάστημα ανάμεσα μας…


Πριν από εκατομμύρια χρόνια ένας πίθηκος άρχισε να συμπεριφέρεται διαφορετικά από την υπόλοιπη αγέλη έκανε κάτι που ποτέ κανένας πίθηκος δεν είχε κάνει ως τότε. Σηκώθηκε στα δύο πόδια και κοίταξε μακριά. Πιο μακριά από όσο είχε δει ποτέ. Τότε μπορώντας πια να δει τον κίνδυνο από μακριά ξεκίνησε ένα ταξίδι που έμελε να αλλάξει την ιστορία του πλανήτη. Ένα ταξίδι… στο άγνωστο…


3 Σχόλια so far »

  1. 1

    Καλά μας είχες συνηθίσει σε μικρά, λογικής έκτασης, κείμενα.

    Εξαιρετικό όμως το κείμενο. Οι αναζητήσεις και η παρατήρηση των άστρων συνδέεται άμεσα με τις αγωνίες και τους φόβους των προϊτορικών ανθρώπων. Είναι η γενεσιουργός αιτία της φιλοσοφίας και της λατρείας.

  2. 2

    Lykos said,

    Χαίρομαι που… το διάβασες (?) … χαχαχαχαχα

    Χρόνια πολλά.

  3. 3

    zoyzoy said,

    Από που το ξεκίνησες και που κατέληξες!
    Αυτό δεν είναι πόστ περιοδικό ποικίλης ύλης είναι 🙂
    Αξίζει το ενδιαφέρον και
    αυτός ο συγγραφέας που’χε γράψει ένα μυθιστόρημα για ένα ναυάγιο ενός «Τιτάνα»!
    Τελικά είναι η φαντασία αυτή που οδηγεί συγγραφείς σε παρόμοια έργα ή κάποια «άλλη» ιδιότητά τους.

    Τα θαλασσινά μου για καλή Κυριακή!


Comment RSS · TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

All you need is love

love love love

Shush your Mouth's Blog

This is my truth, now show me yours

Stefanos Skarmintzos

Ψήγματα Ιστοριας Bits of History

jgalanis

Just another WordPress.com site

HELLYWOOD

by MiltosTr

White Shadows

Antithesis

tolmima

"Οι καιροί ου μενετοί" Θουκυδίδης

Oxtapus *blueAction

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ,ΧΩΡΙΣ ΦΟΒΟ ΚΑΙ ΠΑΘΟΣ

Sotiris Lochaitis's Blog

κρίνω μόνο αυτούς που μου δίνουν το δικαίωμα

Βίκυ Παπαπροδρόμου: ό,τι πολύ αγάπησα (ποίηση, πεζογραφία & μουσική)

Μ' αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ' τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια... [Νίκος Χουλιαράς]

Methexis Erratum

Σωτηρία θα πει να λυτρωθείς απ’ όλους τους σωτήρες· αυτή ‘ναι η ανώτατη λευτεριά, η πιο αψηλή, όπου με δυσκολία αναπνέει ο άνθρωπος. Αντέχεις;

ΤΣΕΛΙΓΚΑΣ

Απρρρρρρ...........

Greek Companies Online BLOG

Welcome to the B2B portal of Greek business and travel. www.greekcompaniesonline.com

Χωροβάτης

Για να μετράω την απόστασή μου απ' την γη, τον ουρανό και τους ανθρώπους.

juicykoutsour

This WordPress.com site is the bee's knees

anatolikoblog

ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΥΣΗ

FOULIANNA - SOS #1

οφ φις σιαλ - twin blog #1

Svennegreken-2

Τα πάντα ρει, δις εις τον αυτόν ποταμόν ουκ αν εμβαίης! (Όποιος δε γουστάρει... Ξυδάκι!).

Αρέσει σε %d bloggers: